Publish Date: Thu, 30 Jul 2026 (07:30 IST)
Updated Date: Wed, 29 Jul 2026 (20:29 IST)
India Tourism : राजस्थानमधील भरतपूर हे शहर त्याच्या ऐतिहासिक वारशासाठी आणि जागतिक प्रसिद्ध पक्षीअभयारण्यासाठी ओळखले जाते. याला 'राजस्थानचे पूर्व द्वार' (Eastern Gateway of Rajasthan) असेही म्हणतात. दिल्ली, आग्रा आणि जयपूर या 'गोल्डन ट्रँगल'च्या जवळ असल्याने भरतपूरला भेट देणे खूप सोपे आणि सोयीचे आहे. भरतपूर पर्यटन आणि तेथील प्रमुख आकर्षणांची माहिती आज आपण पाहणार आहोत. तुम्ही नक्कीच भेट देऊ शकतात.
प्रमुख आकर्षणे
केवलादेव राष्ट्रीय उद्यान (Keoladeo National Park / Bharatpur Bird Sanctuary)
वैशिष्ट्य: युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ असलेले हे जगातील सर्वोत्तम पक्षीअभयारण्यांपैकी एक आहे.
आकर्षण: हिवाळ्यात येथे सायबेरिया आणि जगातील विविध भागांतून हजारो स्थलांतरित पक्षी येतात.
कसे फिरावे: अभयारण्यात गाड्यांना बंदी आहे. येथे फिरण्यासाठी सायकल, ई-रिक्षा किंवा सायकल रिक्षा हा उत्तम पर्याय आहे. रिक्षाचालक स्वतः गाईड म्हणून पक्षी ओळखायला मदत करतात.
लोहागड किल्ला (Lohagarh Fort)
वैशिष्ट्य: या किल्ल्याला 'लोहागड' (खंडित न होणारा किल्ला) म्हणतात, कारण ब्रिटिश किंवा इतर कोणत्याच शत्रूला हा किल्ला कधीही जिंकता आला नाही.
आकर्षण: किल्ल्याच्या सभोवताली मोठी दरी आहे. किल्ल्याच्या आत सरकारी संग्रहालय, महल खास आणि कमरा खास या सुंदर वास्तू आहेत.
डीग पॅलेस (Deeg Palace)
वैशिष्ट्य: भरतपूरपासून साधारण ३२ किमी अंतरावर हा सुंदर राजवाडा आहे.
आकर्षण: येथील कारंजे, बगीचे आणि राजवाड्याची वास्तुकला अत्यंत प्रेक्षणीय आहे. भाद्रपद महिन्यात (ऑगस्ट/सप्टेंबर) येथील सर्व कारंजे सुरू केले जातात, तेव्हाचा नझारा अप्रतिम दिसतो.
गंगा मंदिर आणि लक्ष्मणा मंदिर
गंगा मंदिर: हे मंदिर लाल वाळूच्या दगडात बांधलेले असून दक्षिण आणि उत्तर भारतीय वास्तुकलेचा सुंदर संगम आहे.
लक्ष्मण मंदिर: भारतातील अतिशय दुर्मिळ लक्ष्मण मंदिरांपैकी हे एक प्रमुख मंदिर आहे.
भेट देण्यासाठी उत्तम वेळ
ऑक्टोबर ते मार्च: पक्षीप्रेमी आणि पर्यटकांसाठी हा काळ सर्वोत्तम आहे. विशेषतः नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी दरम्यान सर्वाधिक स्थलांतरित पक्षी पाहायला मिळतात.
कसे पोहोचायचे?
विमानाने: जवळील विमानतळ आग्रा (५४ किमी) आणि जयपूर (१८० किमी) येथे आहे.
रेल्वेने: भरतपूर जंक्शन हे दिल्ली-मुंबई मुख्य रेल्वे मार्गावर आहे, त्यामुळे सर्व प्रमुख शहरांतून थेट गाड्या आहेत.
रस्त्याने: दिल्ली, आग्रा, मथुरा आणि जयपूरवरून भरतपूरसाठी चांगल्या बसेस आणि महामार्ग उपलब्ध आहेत.
पर्यटकांसाठी खास टिप्स:
बायनॉक्युलर्स (दूरबीन) आणि कॅमेरा: पक्षीअभयारण्यात जाताना दूरबीन किंवा चांगला कॅमेरा सोबत ठेवायला विसरू नका.
स्थानिक खाद्यपदार्थ: भरतपूरमध्ये आल्यावर येथील माव्याची कचोरी, बेढमी पुरी आणि घेवर नक्की ट्राय करा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik