Dharma Sangrah
✕

जाणून घ्या कोणी आणि का बांधले मोढेरा सूर्यमंदिर

Webdunia
बुधवार, 15 डिसेंबर 2021 (15:05 IST)
भारतात दोन जगप्रसिद्ध सूर्य मंदिरे आहेत. एक देशाच्या पूर्वेकडील ओरिसा राज्यात स्थित प्रसिद्ध कोणार्क सूर्य मंदिर आणि दुसरे म्हणजे देशाच्या पश्चिमेकडील गुजरात राज्यातील पाटणच्या दक्षिणेस 30 किमी अंतरावर असलेले मोढेरा सूर्य मंदिर. मेहसाणा जिल्ह्यातील पुष्पावती नदीच्या काठावर वसलेले हे मंदिर त्याच्या उत्कृष्ट वास्तुकलेसाठी जगप्रसिद्ध आहे.
 
संपूर्ण मंदिरात कोरलेली नक्षी ही परंपरा आणि धार्मिक श्रद्धेचा अनोखा मिलाफ आहे. हे मंदिर एकेकाळी पूजा, नृत्य आणि संगीताने भरलेले जागृत मंदिर होते. पाटण, गुजरातचे सोलंकी राज्यकर्ते सूर्यवंशी होते आणि सूर्यदेवाची कुलदेवता म्हणून पूजा करत. त्यामुळे सोळंकी राजा भीमदेव यांनी 1026 मध्ये या सूर्यमंदिराची स्थापना केली होती.
 
या मंदिराचा न्यायधार उलट्या कमळाच्या फुलासारखा आहे. उलट्या कमळाच्या आकाराच्या तळाच्या वरच्या फलकांवर हत्तींची असंख्य शिल्पे आहेत. त्याला गजपत्रिका म्हणतात. त्यांच्याकडे पाहिल्यावर असे दिसते की जणू असंख्य हत्तींनी आपल्या पाठीवर सूर्यमंदिर धरले आहे. मंदिराची रचना अशा प्रकारे करण्यात आली आहे की, 21 मार्च आणि 21 सप्टेंबरच्या दिवशी सूर्याची पहिली किरणे गर्भगृहात असलेल्या मूर्तीवर पडतात. हे मंदिर मुख्य तीन भागात विभागलेले आहे. पहिला भाग गर्भगृह आणि मंडपाने सुसज्ज असलेले मुख्य मंदिर आहे, ज्याला गूढ मंडप देखील म्हणतात. इतर दोन भाग आहेत- सभा मंडप आणि एक बावडी. या बावडीच्या पाण्यावर जेव्हा मंदिराची प्रतिमा पडते. मग दृश्य मंत्रमुग्ध होते. स्टेपवेलच्या पायऱ्या एका अद्वितीय भौमितिक आकारात बनविल्या गेल्या आहेत. पायऱ्यांवर 108 छोटी-मोठी मंदिरे बांधण्यात आली आहेत. यातील अनेक मंदिरे गणेश आणि शिव यांना समर्पित आहेत. सूर्य मंदिरासमोरील पायरीवर शेषशैयावर विराजमान भगवान विष्णूचे मंदिर आहे. शीतला मातेचे मंदिरही आहे. मंदिराच्या गर्भगृहाभोवती परिक्रमा मार्ग आहे. त्याचे सभागृह अष्टकोनी कक्ष आहे. त्यात 52 स्तंभ आहेत, जे वर्षाचे 52 आठवडे दर्शवतात.

संबंधित माहिती

सर्व पहा

नक्की वाचा

काव्या मारन आणि अनिरुद्ध रविचंद्रन यांनी ग्रीसमध्ये लग्न केले, फोटो व्हायरल

रामायणाने बॉक्स ऑफिसवर धुमाकूळ घातला, चित्रपटाची पहिल्या आठवड्यात ४३० कोटींच्या कमाईच्या दिशेने वाटचाल

आफ्टर डार्क'चा पहिला ट्रॅक जो भी होना है हो जाएगा' हे नवीन गाणे प्रदर्शित

मनीष मल्होत्राच्या दिवाळी पार्टीत माधुरी दीक्षितचा मुलगा गर्लफ्रेंडसोबत! दोघांमधील केमिस्ट्री चर्चेचा विषय

मराठी प्रसिद्ध अभिनेते अजिंक्य देव यांनी 'रामायण'मध्ये महर्षी विश्वामित्रांची भूमिका साकारली

सर्व पहा

नवीन

टायगर श्रॉफ गोळीबार प्रकरणात मोठी कारवाई; ५ आरोपींची तुरुंगात रवानगी, सुनेहा पंडित २१ नोव्हेंबरपर्यंत कोठडीत

बाहुबली फेम अभिनेत्री रम्या कृष्णनने कृष्णा वम्सीसोबतच्या घटस्फोटाच्या अफवांवर मौन सोडले

जिमी शेरगिल, अध्ययन सुमन आणि प्रनूतन बहल अभिनीत ' प्यादे'चा फर्स्ट लूक प्रदर्शित

रामायण चित्रपटमधील जटायूची कथा तुम्हाला भावली असेल, तर केरळमधील जगातील सर्वात मोठी जटायू मूर्ती नक्की पाहा

“बुलेटप्रूफ काचेतही वाचणार नाही...”; अमिताभ आणि अभिषेक बच्चन यांना गँगस्टर गोल्डी ढिल्लनची उघड धमकी!

पुढील लेख
Show comments