Publish Date: Thu, 05 Nov 2026 (06:30 IST)
Updated Date: Wed, 04 Nov 2026 (20:19 IST)
जर तुम्हाला बारावीनंतर वैद्यकीय क्षेत्रात करिअर करायचे असेल आणि गुन्हेगारीशी संबंधित प्रकरणांमध्येही रस असेल, तर तुम्ही फॉरेन्सिक डॉक्टर बनू शकता. हे डॉक्टर शवविच्छेदन करणे, जखमांची तपासणी करणे आणि मृत्यूचे कारण निश्चित करणे यांसारखी कामे करतात. या क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी, तुम्हाला प्रथम एमबीबीएस (MBBS) आणि त्यानंतर फॉरेन्सिक मेडिसिनमध्ये एमडी (MD) पूर्ण करणे आवश्यक आहे. चला, ही संपूर्ण प्रक्रिया जाणून घेऊया.
फॉरेन्सिक डॉक्टर होण्यासाठी, तुमच्या बारावीच्या वर्गात भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि जीवशास्त्र (PCB) हे विषय असणे आवश्यक आहे. यानंतर, एमबीबीएस (MBBS) प्रवेशासाठी तुम्हाला नीट-यूजी (NEET-UG) परीक्षा द्यावी लागेल. वैद्यकीय महाविद्यालयातील प्रवेश हा परीक्षेतील तुमच्या कामगिरीवर आणि समुपदेशनावर आधारित असतो.
एमबीबीएसनंतर एमडी करा
एमबीबीएस अभ्यासक्रम साडेचार वर्षांचा असतो. यानंतर एक वर्षाची इंटर्नशिप असते. न्यायवैद्यक शास्त्रामध्ये तज्ञ होण्यासाठी, तुम्ही एमडी (न्यायवैद्यक शास्त्र आणि विषविज्ञान) करू शकता. हा तीन वर्षांचा अभ्यासक्रम आहे. या अभ्यासक्रमाच्या प्रवेशासाठी सहसा नीट-पीजी (NEET-PG) आवश्यक असते.
नुकतेच, हरियाणा सरकारने वरिष्ठ वैज्ञानिक अधिकारी पदासाठी एक रिक्त जागा जाहीर केली आहे. या पदासाठी न्यायवैद्यक शास्त्रामध्ये पदव्युत्तर पदवी आवश्यक आहे. निवड झालेल्या उमेदवारांना वेतन स्तर ९ अंतर्गत ₹५३,००० ते ₹१,६७,३०० पर्यंत वेतन दिले जाईल.
न्यायवैद्यक डॉक्टरचे काम काय असते?
न्यायवैद्यक डॉक्टर शवविच्छेदन करतात, जखमांची तपासणी करतात आणि मृत्यूचे कारण निश्चित करण्यास मदत करतात. ते असे वैद्यकीय अहवालही तयार करतात, जे पोलीस तपास आणि न्यायालयीन खटल्यांमध्ये वापरले जाऊ शकतात. ते वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये अध्यापन आणि संशोधनही करू शकतात.
किती वर्षांत माणूस फॉरेन्सिक डॉक्टर बनतो?
बारावीनंतर एमबीबीएस, इंटर्नशिप आणि एमडी पूर्ण करण्यासाठी अंदाजे साडेआठ वर्षे लागतात, यामध्ये नीट (NEET) तयारी आणि प्रवेशासाठी लागणारा अतिरिक्त वेळ समाविष्ट नाही.
फॉरेन्सिक डॉक्टर आणि शास्त्रज्ञ यांच्यातील फरक
न्यायवैद्यक डॉक्टर वैद्यकीय तपासणी, शवविच्छेदन आणि दुखापतीच्या प्रकरणांमध्ये काम करतात. न्यायवैद्यक शास्त्रज्ञ प्रयोगशाळेत डीएनए, बोटांचे ठसे आणि इतर पुराव्यांची तपासणी करतात. दोघांचेही शैक्षणिक मार्ग वेगवेगळे असतात.
नोकरी कुठे मिळेल?
एमडी पूर्ण केल्यानंतर, शासकीय आणि खाजगी वैद्यकीय महाविद्यालये, रुग्णालये आणि संबंधित संस्थांमध्ये नोकरीच्या संधी उपलब्ध होतात. वैद्यकीय महाविद्यालयांमधील अध्यापन आणि संशोधनाच्या संधीदेखील मार्ग खुले करतात. नोकरी आणि पगार हे पद, अनुभव आणि संस्थेवर अवलंबून असतात.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.