प्रस्तावना:

भ्रष्टाचार म्हणजे भ्रष्ट + आचरण. भ्रष्ट म्हणजे वाईट किंवा बिघडलेले, आणि आचरण म्हणजे वर्तन. भ्रष्टाचाराचा शब्दशः अर्थ असा आहे की असे वर्तन जे कोणत्याही प्रकारे अनैतिक आणि अयोग्य आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती न्यायव्यवस्थेच्या स्वीकृत नियमांचे उल्लंघन करते आणि स्वतःच्या स्वार्थासाठी गैरवर्तन करते, तेव्हा त्याला भ्रष्ट मानले जाते.

आज, भारतासारख्या देशांमध्ये भ्रष्टाचार मुळे पसरत आहे, ज्याला एकेकाळी सुवर्ण पक्षी म्हणून ओळखले जात असे. आज भारतात अनेक भ्रष्ट व्यक्ती आहेत. भ्रष्टाचाराच्या बाबतीत भारत जागतिक स्तरावर 94 व्या क्रमांकावर आहे. भ्रष्टाचार अनेक प्रकारांचा असतो, जसे की लाचखोरी, काळाबाजार, जाणूनबुजून किंमती वाढवणे, कामासाठी पैसे घेणे, स्वस्त वस्तू खरेदी करणे आणि त्या जास्त किमतीत विकणे इत्यादी. भ्रष्टाचाराची अनेक कारणे आहेत. अधिक जाणून घ्या...

मुख्य भ्रष्टाचार म्हणजे लाचखोरी, निवडणुकीतील हेराफेरी, ब्लॅकमेलिंग, करचोरी, खोटी साक्ष, खोटा खटला, परीक्षेत फसवणूक, उमेदवाराचे चुकीचे मूल्यांकन, खंडणी, जबरदस्तीने देणगी, न्यायाधीशांकडून पक्षपाती निर्णय, पैशासाठी मतदान करणे, मतांसाठी पैसे आणि दारू वाटणे इत्यादी, पैशासाठी अहवाल छापणे, काम करण्यासाठी पैसे देणे, हे सर्व भ्रष्टाचार आहेत.

भ्रष्टाचाराची कारणे:

असंतोष - जेव्हा एखाद्याला अभावामुळे त्रास सहन करावा लागतो तेव्हा त्याला भ्रष्ट पद्धतींमध्ये गुंतण्यास भाग पाडले जाते.

स्वार्थ आणि असमानता: आर्थिक, सामाजिक किंवा आदर आणि प्रतिष्ठेच्या बाबतीत असमानता देखील भ्रष्टाचाराला कारणीभूत ठरू शकते. कनिष्ठतेच्या भावना आणि मत्सर व्यक्तींना भ्रष्टाचाराचा अवलंब करण्यास भाग पाडतात. लाचखोरी, घराणेशाही आणि भ्रष्टाचाराचे इतर प्रकार देखील यामध्ये योगदान देतात.

भारतात वाढता भ्रष्टाचार:

भ्रष्टाचार हा एका आजारासारखा आहे. आज भारतात भ्रष्टाचार वेगाने वाढत आहे. त्याची मुळे वेगाने पसरत आहेत. जर तो वेळीच थांबवला नाही तर तो संपूर्ण देशाला वेढून टाकेल. भ्रष्टाचाराचा परिणाम अत्यंत व्यापक आहे.

जीवनाचे कोणतेही क्षेत्र त्याच्या प्रभावापासून मुक्त नाही. या वर्षीही भ्रष्टाचाराच्या वाढत्या प्रभावाचे अनेक उदाहरणे दिसून येतात. उदाहरणार्थ, आयपीएलमध्ये खेळाडूंकडून होणारे स्पॉट-फिक्सिंग आणि उच्च पगाराची पदे मिळविण्याच्या इच्छेमुळे बरेच लोक लाचखोरीचा मार्ग अवलंबतात. आज भारतातील प्रत्येक वर्ग या आजाराने ग्रस्त आहे.

भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी उपाययोजना:

हा एका संसर्गजन्य आजारासारखा आहे. समाजातील विविध स्तरांवर भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी कठोर शिक्षा अंमलात आणल्या पाहिजेत. भ्रष्टाचाराची सध्याची स्थिती अशी आहे की व्यक्ती लाच घेताना पकडल्या जातात आणि लाच दिल्यानंतरच त्यांना सोडले जाते.

जोपर्यंत या गुन्ह्यासाठी जबाबदार असलेल्यांना कठोर शिक्षा होत नाही तोपर्यंत हा आजार संपूर्ण राष्ट्राला वाळवीसारखा गिळंकृत करत राहील. लोकांनी स्वतःमध्ये प्रामाणिकपणा जोपासला पाहिजे. चांगल्या वर्तनाचे फायदे भावी पिढ्यांना दिले पाहिजेत.

निष्कर्ष:

भ्रष्टाचार हा आपल्या नैतिक मूल्यांना सर्वात मोठा धक्का आहे. स्वार्थाने आंधळे झालेले भ्रष्टाचारात गुंतलेले लोक देशाला लाजिरवाणे बनवत आहेत.

जगभरात भ्रष्टाचाराविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी 9 डिसेंबर रोजी आंतरराष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिन साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने31 ऑक्टोबर 2003 रोजी आंतरराष्ट्रीय भ्रष्टाचार विरोधी दिन घोषित करण्याचा ठराव मंजूर केला. भ्रष्टाचाराविरुद्धच्या या लढाईत संपूर्ण राष्ट्राचा आणि जगाचा सहभाग ही एक महत्त्वाची घटना आहे, कारण आज भ्रष्टाचार ही कोणत्याही एका देशाची समस्या नाही तर संपूर्ण जगाची समस्या आहे.

Edited By - Priya Dixit