Publish Date: Mon, 16 Mar 2026 (17:32 IST)
Updated Date: Mon, 16 Mar 2026 (17:56 IST)
गुढीपाडवा हा मराठी हिंदूंचा नवीन वर्षाचा पहिला दिवस आहे, ज्याला संवत्सर पाडवो किंवा उगादी असेही म्हणतात. या दिवशी भगवान ब्रह्मदेवांनी सृष्टीची निर्मिती केली, म्हणून या दिवसाला ब्रह्मांडाचा वाढदिवस मानले जाते. तसेच, प्रभू श्रीराम १४ वर्षांचा वनवास संपवून अयोध्येत परतले, त्या आनंदाप्रीत्यर्थ हा सण साजरा केला जातो.
गुढी उभारणी: सकाळी लवकर उठून अभ्यंगस्नान केले जाते आणि घराच्या प्रवेशद्वारावर किंवा खिडकीत गुढी उभारली जाते. उंच बांबूच्या काठीला रेशमी कापड, कडुलिंबाची पाने, फुलांचा हार आणि साखरेची गाठी बांधून त्यावर तांब्या (कलश) ठेवला जातो. ही गुढी विजय, आनंद आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे.
उत्सव व परंपरा: या दिवशी घरासमोर रांगोळी काढली जाते आणि नवीन कपडे परिधान केले जातात. विशेषतः पुरणपोळीचा गोड बेत केला जातो. या दिवशी कडुनिंब आणि गूळ यांचा प्रसाद खाल्ला जातो, जो आरोग्यासाठी लाभदायक मानला जातो.
ऐतिहासिक संदर्भ: हा सण ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाचा आहे, कारण या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी शत्रूंवर मिळवलेल्या विजयाचा सन्मान म्हणून गुढी उभारली जाते, जे शौर्य आणि स्वाभिमानाचे प्रतीक आहे.
गुढीपाडव्याचे महत्व: गुढीपाडवा हा केवळ नववर्षाचा सण नाही तर नवीन सुरुवातीचा, नव्या आशांचा आणि नव्या संकल्पांचा सण आहे. या दिवशी लोक नवीन कामाची सुरुवात करतात, नवीन वस्तू खरेदी करतात आणि घरात साफसफाई करून सजावट करतात. शेतकरी या दिवशी नवीन वर्षासाठी शुभेच्छा घेतात आणि शेतीच्या कामाला सुरुवात करतात. या सणाला वसंत ऋतूची सुरुवात म्हणूनही पाहिले जाते. निसर्ग हिरवागार होतो, फुले बहरतात आणि वातावरण आनंदमय असते.
आजच्या काळात गुढीपाडवा: आजच्या धावपळीच्या आयुष्यातही गुढीपाडव्याला विशेष स्थान आहे. शहरांतही लोक गुढी उभारतात, सोशल मीडियावर शुभेच्छा देतात आणि पारंपरिक पद्धतीने सण साजरा करतात. हा सण आपल्या संस्कृतीशी जोडलेला असल्याने नवीन पिढीला आपली परंपरा शिकवण्याचा हा उत्तम प्रसंग आहे.
निष्कर्ष: गुढीपाडवा हा फक्त एक सण नाही तर आनंद, उत्साह, नवीन आशा आणि मराठी अस्मितेचा उत्सव आहे. या सणाच्या निमित्ताने सर्वांना नवीन वर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा! गुढीपाडव्याच्या आणि मराठी नववर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा! अशा शुभेच्छा दिल्या जातात. हे नववर्षाचे स्वागत करण्याचे आणि वाईटावर चांगल्याचा विजय साजरा करण्याचे माध्यम आहे.
