हनुमानजींची पूजा संध्याकाळी करावी हे खरे आहे का? जाणून घ्या शास्त्र आणि लोकश्रद्धा काय सांगते

संध्याकाळी हनुमानजींची पूजा करणे पूर्णपणे योग्य आणि शुभ मानले जाते. याबाबत कोणताही शास्त्रीय निषेध नाही. उलट अनेक मंदिरांमध्ये सकाळच्या पूजेसोबत संध्याकाळची आरती, हनुमान चालीसा आणि सुंदरकांडाचे पठण नियमित केले जाते.

संध्याकाळी हनुमानजींची पूजा का करावी?

* संध्याकाळच्या वेळी हनुमान चालीसा, बजरंग बाण किंवा सुंदरकांडाचे पठण करणे शुभ मानले जाते.

* ज्यांना सकाळी पूजा करणे शक्य होत नाही, ते संध्याकाळीही भक्तिभावाने पूजा करू शकतात. विशेषतः मंगळवार आणि शनिवार या दिवशी संध्याकाळची पूजा महत्त्वाची मानली जाते.

* अनेक धार्मिक परंपरांमध्ये संध्याकाळी तुपाचा किंवा मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावून, चमेलीचे तेल व शेंदूर अर्पण करून हनुमानजींचे स्मरण केले जाते.

संध्याकाळी पूजेची सोपी पद्धत

स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा.

हनुमानजींसमोर तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा लावा.

चमेलीचे तेल व शेंदूर अर्पण करा.

लाल फुले किंवा रुईची पाने अर्पण करा.

हनुमान चालीसा किंवा सुंदरकांडाचे पठण करा.

शेवटी आरती करून गूळ-भाजलेले हरभरे, केळी किंवा लाडूचा नैवेद्य दाखवा.

एक महत्त्वाची गोष्ट

"हनुमानजी सकाळी श्रीरामांच्या सेवेत किंवा रामभक्तीत मग्न असतात, त्यामुळे त्यांची पूजा संध्याकाळी करावी" अशी समज काही ठिकाणी आढळते. मात्र या दाव्याला वाल्मिकी रामायण, रामचरितमानस, हनुमान चालीसा किंवा इतर प्रमुख धर्मग्रंथांमध्ये स्पष्ट शास्त्रीय आधार मिळत नाही.

ही समज कशी निर्माण झाली?

लोकपरंपरेनुसार असे मानले जाते की हनुमानजी हे श्रीरामांचे अखंड सेवक आहेत. पहाटेपासून ते श्रीरामांची सेवा, नामस्मरण आणि भक्तीत लीन असतात. त्यामुळे भक्तांनी त्यांना संध्याकाळी स्मरण करावे. ही लोकश्रद्धा आहे; शास्त्रातील नियम नाही.

शास्त्र काय सांगते?

कोणत्याही प्रमुख धर्मग्रंथात "सकाळी हनुमानजींची पूजा करू नये" किंवा "ते रामभक्तीत असल्यामुळे संध्याकाळीच पूजा करावी" असा उल्लेख नाही. उलट अनेक हनुमान मंदिरांमध्ये सकाळची काकड आरती, अभिषेक आणि पूजा नियमितपणे केली जाते. मंगळवार आणि शनिवारी सकाळपासून रात्रीपर्यंत भाविक दर्शन घेतात.

मग योग्य वेळ कोणती?

धार्मिक दृष्टिकोनातून सकाळची पूजा सात्त्विक आणि दिवसाची शुभ सुरुवात मानली जाते. संध्याकाळची पूजाही तितकीच शुभ मानली जाते. विशेषतः हनुमान चालीसा, सुंदरकांड आणि आरतीसाठी अनेक भक्त संध्याकाळची वेळ निवडतात.

"हनुमानजी सकाळी रामभक्तीत असल्यामुळे त्यांची पूजा करू नये" हा दावा शास्त्राधारित नसून लोकपरंपरेवर आधारित आहे. श्रद्धेने सकाळी, संध्याकाळी किंवा दोन्ही वेळा हनुमानजींची पूजा, नामस्मरण आणि हनुमान चालीसाचे पठण करणे धार्मिकदृष्ट्या मान्य आहे. भक्तीमध्ये वेळेपेक्षा भावनेला अधिक महत्त्व दिले जाते.