Bhakti Katha हनुमानजींच्या श्वासातून उमटली रामधून: महादेव-पार्वतींसह सबंध देवलोक डोलला!

रावणाचा वध करून अयोध्यापती प्रभू श्रीरामचंद्रांनी राजेशाही वैभव स्वीकारले होते. प्रभू रामांच्या न्यायप्रिय आणि कुशल राजवटीत अयोध्येतील प्रजा अत्यंत सुखी, समाधानी आणि आनंदी होती.

एकदा कैलासपती भगवान शिवशंकरांच्या मनात प्रभू श्रीरामांना भेटण्याची तीव्र इच्छा निर्माण झाली. माता पार्वतींना सोबत घेऊन महादेव कैलास पर्वतावरून पुण्यभूमी अयोध्येकडे निघाले. भगवान शिव आणि माता पार्वती अयोध्येत आल्याचे पाहून सिया-राम अत्यंत प्रसन्न झाले. माता जानकींनी त्यांचे भावपूर्ण स्वागत केले आणि पाहुण्यांसाठी दिव्य भोजन बनवण्यासाठी त्या लगबगीने स्वयंपाकघरात गेल्या.

इकडे महादेवांनी श्रीरामांना विचारले, "हे राघवा, तुमचे परमभक्त हनुमान कुठे दिसत नाहीत?" प्रभू श्रीराम स्मितहास्य करत म्हणाले, "ते बागेत असतील, महादेव."

महादेवांनी श्रीरामांकडे बागेत जाण्याची अनुमती मागितली आणि ते माता पार्वतींसह बागेच्या दिशेने निघाले. बागेतील अलौकिक सौंदर्य पाहून त्यांचे मन प्रफुल्लित झाले.

त्या निसर्गरम्य बागेत, एका डेरेदार आम्रवृक्षाच्या छायेत अंजनीपुत्र हनुमान बाह्यजगाचा विसर पडून गाढ निद्रेत होते. पण चमत्कार असा होता की, त्यांच्या मुखातून निघणाऱ्या प्रत्येक श्वासासोबत, एका सुंदर लयीत 'राम... राम... राम...' या नामाचा दिव्य ध्वनी गुंजत होता.

ते अलौकिक दृश्य पाहून शिव-पार्वती आश्चर्यचकित होऊन एकमेकांकडे पाहू लागले. माता पार्वतीने हसून महादेवांना झाडांच्या फांद्यांकडे इशारा केला. रामनामाचा गजर ऐकून त्या वृक्षाच्या फांद्या आणि पानेही भक्तीत तल्लीन होऊन डोलत होती. जणू संपूर्ण सृष्टीच राममयी झाली होती.

तो दिव्य नाद ऐकून वैराग्यमूर्ती भगवान शिव स्वतःवरचे नियंत्रण विसरले आणि तेही 'राम राम' म्हणत आनंदाने नृत्याविष्कार करू लागले. माता पार्वतीनेही आपल्या स्वामींचे अनुकरण केले, भक्तीच्या रसात न्हाऊन निघत त्यांचेही पाऊल थिरकू लागले.

शिव-पार्वतीच्या त्या अलौकिक नृत्याची आणि रामनामाची अशी काही दिव्य झंकार उठली की, स्वर्गलोकातील देवगणही त्या सुरांकडे आकर्षित झाले. ते सर्वजण बागेत अवतरले आणि त्या रामधुनीत मग्न होऊन आनंदाने नाचू लागले.

दुसरीकडे, राजवाड्यात माता जानकींनी भोजन तयार केले होते. पण संध्याकाळ होत आली तरी अतिथी जेवणासाठी आले नव्हते. त्यांनी आपले दीर लक्ष्मणजींना बागेत पाठवले. 

लक्ष्मणजी तर प्रभू श्रीरामांच्या सेवेसाठीच अवतरले होते. बागेत येताच जेव्हा त्यांनी पृथ्वीवर अवतरलेला तो साक्षात स्वर्ग पाहिला, तेव्हा तेही स्वतःला रोखू शकले नाहीत आणि रामनामाच्या धुंदीत भान हरपून नाचू लागले.

महलमध्ये माता जानकी व्याकुळ झाल्या, भोजन थंड होत होते. त्या श्रीरामांना म्हणाल्या, "नाथ, चला आपणच जाऊन सर्वांना बोलावून आणूया."

जेव्हा प्रभू सिया-राम बागेत पोहोचले, तेव्हा तिथे रामनामाचा जयघोष चालला होता. हनुमानजी अजूनही गाढ निद्रेत होते आणि त्यांच्या श्वासाश्वासातून रामधून उमटत होती. हे पाहून प्रभू श्रीराम आणि माता सीता भावविह्वल झाले. श्रीरामांनी अत्यंत प्रेमाने हनुमानजींना जागे केले आणि त्यांच्याकडे वात्सल्याने पाहिले.

प्रभू समोर उभे आहेत हे पाहताच हनुमानजी लगबगीने उठून उभे राहिले. त्यांच्या श्वासातील रामधून थांबली आणि तिथला नृत्याचा माहोलही विरला.

भगवान शिवशंकरांनी मुक्त कंठाने हनुमानजींच्या या अढळ आणि निस्सीम भक्तीची प्रशंसा केली. हनुमानजी थोडे संकोचले, पण मनातल्या मनात अत्यंत सुखावले. त्यानंतर सिया-रामांनी सर्वांना भोजनाचा आग्रह केला आणि सर्वजण महालात आले. माता जानकी प्रेमाने भोजन वाढू लागल्या.

श्रीरामांच्या सांगण्यावरून हनुमानजीही जेवणाच्या पंगतीत बसले. पण, प्रभूंच्या जेवणानंतरच भोजन करण्याची हनुमानजींची रीत होती. आज प्रभूंच्या आज्ञेमुळे त्यांना आधी जेवावे लागत होते. माता जानकी हनुमानजींना भोजन वाढू लागल्या, पण हनुमानाचे पोट काही केल्या भरेना. कितीही अन्न खाल्ले तरी त्यांची तृप्ती होत नव्हती.

काही वेळ अन्न वाढल्यानंतर माता जानकींना हनुमंताच्या या तृप्तीचे रहस्य उमगले. त्यांनी मनोमन प्रभूंचे स्मरण केले आणि एका तुळशीच्या पानावर 'राम' नाव लिहिले आणि ते पान भोजनासोबत हनुमानजींच्या पात्रात ठेवले. ते रामनाम लिहिलेले तुळशीपत्र मुखात टाकताच हनुमानजींना परम तृप्ती मिळाली. त्यांनी तृप्तीचा ढेकर दिला आणि भोजन पूर्ण करून ते उभे राहिले.

हे पाहून भगवान शिव अत्यंत प्रसन्न झाले. त्यांनी हनुमानजींना भरभरून आशीर्वाद दिला: "हे अंजनीसुता, तुझी ही रामभक्ती या विश्वात युगांयुगांपर्यंत स्मरणात ठेवली जाईल. तू जगातील सर्व दुःखे हरणारा 'संकटमोचन' म्हणून पूजला जाशील!"

॥ जय श्री राम ॥ जय हनुमान ॥