Parama Ekadashi 2026: अधिक मासातील अत्यंत शुभ 'कमला एकादशी'; व्रत कसे करावे? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त आणि पूजा विधी

कमला एकादशी ही दर तीन वर्षांनी येणाऱ्या अधिक मासातील (पुरुषोत्तम मास) अत्यंत पवित्र एकादशी मानली जाते. या एकादशीला 'परमा एकादशी' किंवा 'पुरुषोत्तमी एकादशी' असेही म्हणतात. 'कमला' हे माता लक्ष्मीचे नाव असल्याने, या दिवशी भगवान विष्णूंसोबतच लक्ष्मीची पूजा केली जाते.

अधिक मासात येणारी एकादशी हिंदू धर्मात अत्यंत पुण्यकारक आणि फायदेशीर मानली जाते. ही एकादशी भगवान विष्णूला समर्पित आहे आणि अधिक मासात येत असल्यामुळे तिचे महत्त्व अनेक पटींनी वाढते. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी विहित विधींनुसार उपवास, पूजा आणि भगवान विष्णूची प्रार्थना केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते आणि सुख, समृद्धी व मोक्ष प्राप्त होतो. कमला एकादशीचा उपवास केल्याने जीवनातील अडचणी कमी होण्यास मदत होते आणि भगवान विष्णूचा विशेष आशीर्वाद मिळतो. या दिवशी दानधर्म, मंत्रोच्चार आणि धार्मिक कथा ऐकण्यासही विशेष महत्त्व दिले जाते. यावर्षी एकादशीचा उपवास ११ जून रोजी पाळला जाईल. शिवाय, या दिवशी शोभन आणि सर्वार्थ सिद्धी योग तयार होत असल्याने त्याचे महत्त्व आणखी वाढले आहे. चला तर मग, पूजेची तारीख आणि शुभ वेळ जाणून घेऊया…

एकादशी तिथी प्रारंभ: १० जून, २०२६ दुपारी १२:५८ वाजता 

एकादशी तिथी समाप्ती: ११ जून, २०२६ रात्री १०:३६ वाजता 

शुभ पूजेची वेळ (दिवसा): सकाळी १०:३६ ते दुपारी ०२:०५ पर्यंत 

उपवास पारणाची वेळ (दुसऱ्या दिवशी): १२ जून, २०२६ सकाळी ०५:२३ ते सकाळी ०८:१० च्या दरम्यान

परमा एकादशीचे महत्त्व

‘परमा’ या शब्दाचा अर्थ “सर्वोच्च” किंवा “उत्कृष्ट” असा होतो. म्हणूनच सर्व एकादशींमध्ये या एकादशीला सर्वात श्रेष्ठ आणि अद्भूत फळ देणारी मानले गेले आहे. हिंदू शास्त्रानुसार, हे व्रत केल्याने माणसाचे दारिद्र्य नष्ट होते आणि सर्व पापांतून मुक्ती मिळते.

पौराणिक दाखले

धनाची देवता असलेल्या कुबेराने याच एकादशीच्या उपवासाच्या पुण्यामुळे देवांचा खजिनदार हे पद आणि भगवान शंकराची परम कृपा प्राप्त केली होती.

सत्यवचनी राजा हरिश्चंद्रानेही परमा एकादशीच्या प्रभावाने आपले हरवलेले राज्य, संपत्ती आणि दूर गेलेले कुटुंब परत मिळवले होते.

अशी श्रद्धा आहे की, जो कोणी हे व्रत पूर्ण निष्ठेने आणि कडक नियमांनी पाळतो, त्याला ‘अश्वमेध यज्ञा’इतकेच महान आध्यात्मिक पुण्य लाभते. भगवान श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला सांगितले होते की, या दिवशी विष्णू-लक्ष्मीची आराधना करणाऱ्या भक्ताला मृत्यूनंतर थेट 'वैकुंठ धामा'मध्ये स्थान मिळते.

परमा एकादशीचा पूजा विधी

या शुभ दिवशी व्रत करण्याची पद्धत खालीलप्रमाणे आहे:

१. संकल्प: उपवास करणाऱ्या व्यक्तीने सूर्योदयापूर्वी ‘ब्रह्ममुहूर्तावर’ उठून स्नान करावे आणि व्रताचा दृढ संकल्प करावा.

२. स्थापना: घर किंवा पूजाघर स्वच्छ करून तिथे भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मी यांच्या मूर्ती किंवा फोटोची स्थापना करावी.

३. पूजा साहित्य: प्रभूला पिवळी फुले, धूप, दिवा, चंदनाचा लेप, पंचामृत आणि फळे अर्पण करावीत.

४. विशेष नैवेद्य: भगवान विष्णूंना पिवळ्या रंगाच्या मिठाईचा भोग चढवावा. या नैवेद्यात तुळशीचे पान असणे अत्यंत आवश्यक आहे, कारण तुळशीशिवाय श्रीहरी नैवेद्य स्वीकारत नाहीत.

५. मंत्र आणि वाचन: पूजेनंतर परमा एकादशीची व्रत कथा (माहात्म्य) ऐकावी. तसेच ‘विष्णू सहस्रनाम’ आणि “ॐ नमो भगवते वासुदेवाय” या मंत्राचा मनोभावे जप करावा.

६. जागरण व पारण: धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी रात्री झोपणे वर्ज्य असून संपूर्ण रात्र भजने, कीर्तने आणि विष्णूच्या ध्यानात (जागरण) घालवावी. दुसऱ्या दिवशी ब्राह्मण किंवा गरजू लोकांना अन्नदान आणि दक्षिणा देऊन या उपवासाची सांगता (पारण) करावी.

परमा एकादशीला दानाचे महत्त्व

हिंदू परंपरेत 'दानाला' धर्माचा मुख्य आधार मानले गेले आहे. परमा एकादशीच्या दिवशी केलेल्या दानामुळे ‘अक्षय पुण्य’ (कधीही नष्ट न होणारे पुण्य) मिळते. या दिवशी गरिबांना मदत केल्याने भगवान विष्णू अत्यंत प्रसन्न होतात.