नीम करोली बाबा (महाराज जी) हिवाळा असो वा कडक उन्हाळा, नेहमी स्वतःला एका साध्या घोंगडीत (कंबल) गुंडाळून ठेवत असत. त्यांच्या या घोंगडीमागे केवळ त्यांची साधी राहणी नव्हती, तर अनेक आध्यात्मिक आणि चमत्कारिक रहस्ये दडलेली होती, जी खालीलप्रमाणे आहेत:

१. आध्यात्मिक सिद्धी आणि शक्ती लपवणे

बाबांचे निकटवर्तीय भक्त दादा मुखर्जी यांच्या मते, बाबांकडे अनेक दैवी सिद्धी आणि अद्भूत शक्ती होत्या. ते या घोंगडीचा वापर आपल्या आध्यात्मिक शक्ती, साधना आणि चमत्कारांना जगापासून लपवण्यासाठी करत असत, जेणेकरून लोक केवळ चमत्कारांकडे आकर्षित न होता आंतरिक भक्तीकडे वळतील. दादा मुखर्जी म्हणायचे की, "बाबांकडे दोन घोंगड्या होत्या—एक जी त्यांच्या शरीराला झाकायची आणि दुसरी अदृश्य, जी त्यांच्या अथांग आध्यात्मिक उंचीला लपवून ठेवायची."

२. वैराग्य आणि साधेपणाचे प्रतीक

बाबा अत्यंत साधे जीवन जगत असत. ते फक्त एक धोतर नेसायचे आणि अंगावर घोंगडी घ्यायचे. ही घोंगडी त्यांच्या पूर्ण वैराग्याचे (अलिप्ततेचे) प्रतीक होती. त्यांना भौतिक सुखांची किंवा बाह्य रूपाची अजिबात पर्वा नव्हती. मानवी शरीर तात्पुरते असून आत्माच सत्य आहे, हा संदेश ते यातून देत असत.

३. शारीरिक भावनांच्या पलीकडे (शीतोष्ण समत्व)

उन्हाळ्यातही घोंगडी पांघरून बसूनही बाबांना कधी घाम येत नसे किंवा उष्णतेचा त्रास होत नसे. ते सुख-दुःख, थंडी-उन्हाळा यांसारख्या शारीरिक भावनांच्या पलीकडे गेले होते, हेच त्यांच्या या सवयीवरून दिसून यायचे.

४. भक्तांचे दुःख आणि संकटे स्वतःवर घेणे

अशी मान्यता आहे की बाबा आपल्या भक्तांचे आजार, क्लेश आणि संकटे स्वतःवर घेण्यासाठी या घोंगडीचा वापर करत असत. अमेरिकन आध्यात्मिक गुरू राम दास यांनी त्यांच्या 'मिरेकल ऑफ लव्ह' या पुस्तकात बाबांच्या घोंगडीचा एक मोठा चमत्कार लिहिला आहे, ज्याला 'बुलेटप्रूफ घोंगडी' म्हटले गेले आहे:

कथा: एकदा बाबा एका गरीब वृद्ध भक्त दांपत्याच्या घरी रात्री मुक्कामास थांबले. त्या रात्री बाबा घोंगडी ओढून प्रचंड वेदनेने कराहत होते. सकाळी त्यांनी ती घोंगडी घट्ट गुंडाळून, न उघडता गंगा नदीत विसर्जित करायला सांगितली. विसर्जित करताना ती घोंगडी लोखंडासारखी जड भासत होती.

रहस्य: काही दिवसांनी त्या दांपत्याचा मुलगा (जो सैन्यात होता) युद्धभूमीवरून सुखरूप परतला. त्याने सांगितले की ज्या रात्री बाबा त्याच्या घरी होते, त्याच रात्री शत्रूंनी त्याच्यावर बेछूट गोळीबार केला होता, त्याचे सगळे साथीदार मारले गेले पण तो वाचला. प्रत्यक्षात बाबांनी त्या रात्री दांपत्याच्या मुलावर चाललेल्या सर्व गोळ्या आपल्या घोंगडीत झेलल्या होत्या.

याच अलौकिक श्रद्धा आणि इतिहासामुळे आजही उत्तराखंडमधील त्यांच्या प्रसिद्ध कैंची धाम आश्रमात गेल्यास भक्त बाबांना हार-फुलांऐवजी घोंगडी (ब्लँकेट) अर्पण करतात.