Vat Purnima 2026 यंदा वटपौर्णिमा कधी आहे? तारीख, मुहूर्त, प्रार्थना आणि पूजा विधी जाणून घ्या

हिंदू संस्कृतीत सुवासिनी महिलांसाठी वटपौर्णिमेच्या व्रताला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. आपल्या पतीला दीर्घायुष्य लाभावे आणि संसारात सुख-समृद्धी यावी, यासाठी हे व्रत मोठ्या श्रद्धेने केले जाते. यंदाची वटपौर्णिमेची तारीख, पूजेचा शुभ मुहूर्त, पूजा विधी आणि प्रार्थना याबद्दलची संपूर्ण माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

वटपौर्णिमा २०२६: तारीख आणि शुभ मुहूर्त

हिंदू पंचांगानुसार, ज्येष्ठ महिन्यातील पौर्णिमा तिथीला वटपौर्णिमा साजरी केली जाते. उदयतिथीनुसार यंदा हा सण सोमवार, २९ जून रोजी साजरा केला जाईल.

वटपौर्णिमा तारीख: २९ जून २०२६ (सोमवार)

पौर्णिमा तिथी प्रारंभ: २९ जून २०२६ रोजी पहाटे ३:०७ वाजता

पौर्णिमा तिथी समाप्ती: ३० जून २०२६ रोजी पहाटे ५:२७ वाजता

पूजेचा शुभ मुहूर्त: २९ जून रोजी सकाळी ०६:३० ते दुपारी १२:३० या वेळेत पूजेचा सर्वोत्तम मुहूर्त आहे.

पूजेसाठी लागणारे साहित्य

पूजेला जाण्यापूर्वी ताटात पुढील गोष्टी एकत्र करून ठेवाव्यात:

हळद-कुंकू, अक्षता, आणि फुले.

सुती पांढरा धागा किंवा रील (सूत फेऱ्या मारण्यासाठी).

५ प्रकारची फळे (विशेषतः आंबा, फणस, जांभूळ, केळी, शिकेकाई किंवा इतर ऋतुफळे).

देवासाठी विड्याची पाने आणि सुपारी.

ओटी भरण्यासाठी खण आणि नारळ.

बांबूची छोटी सुपे (वाण देण्यासाठी - यात हरभरे, फळे ठेवली जातात).

धूप, दीप (निरांजन) आणि कापूर.

वटपौर्णिमा संपूर्ण पूजा विधी

वटपौर्णिमेची पूजा पारंपरिक पद्धतीने कशी करावी, हे आपण क्रमाने समजून घेऊया:

नित्यकर्म आणि पोषाख: सकाळी लवकर उठून स्नान करावे. या दिवशी सुवासिनी महिलांनी छान नटून-थटून, हिरव्या बांगड्या आणि पारंपरिक पोषाख (साडी) परिधान करून पूजेची तयारी करावी.

वडपूजा व अभिषेक: वडाच्या झाडाजवळ (किंवा घरात कुंडीत लावलेल्या वडाजवळ) जाऊन जागा स्वच्छ करावी. झाडाच्या मूळाशी किंवा खोडापाशी हळद-कुंकू वाहावे, अक्षता आणि फुले अर्पण करावीत.

नैवेद्य आणि ओटी भरणे: सावित्री आणि सत्यवान यांच्या स्मृतीला वंदन करून वडाला ऋतुफळे आणि विड्याचे पान-सुपारी अर्पण करावी. सूतात भिजवलेले आंबे किंवा पाण्याचा नैवेद्य दाखवावा. त्यानंतर वडाची खण-नारळाने ओटी भरावी.

प्रदक्षिणा आणि सूत गुंडाळणे: हातात पांढरा सुती धागा घेऊन वडाच्या झाडाला प्रदक्षिणा घालावी. प्रदक्षिणा घालताना तो धागा वडाच्या खोडाला गुंडाळायचा असतो. शास्त्रानुसार कमीत कमी ७ फेऱ्या किंवा इच्छेनुसार १०८ फेऱ्या माराव्यात.

आरती आणि वाण देणे: शेवटी निरांजनाने वडाला ओवाळून आरती करावी. घरी आल्यावर किंवा मंदिराच्या ठिकाणी इतर सुवासिनींना बांबूच्या सुपात हरभरे आणि फळे ठेवून 'वाण' द्यावे आणि एकमेकींना सौभाग्यवती भव असा आशीर्वाद द्यावा.

वटपौर्णिमेची प्रार्थना

अवैधव्यं च सौभाग्यं देहि त्वं मम सुव्रते।

पुत्रान् पौत्रांश्च सौख्यं च गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते॥

मराठीत सोपा अर्थ: "हे सावित्री देवी, हे वटवृक्षा! मला अखंड सौभाग्य आणि दीर्घायुष्य लाभू दे. माझ्या संसारात सुख, समृद्धी आणि संततीचे सुख नांदू दे. माझे हे अर्घ्य (पूजा) स्वीकार कर, तुला माझा नमस्कार असो."

जर हा श्लोक म्हणता येत नसेल, तर साध्या मराठीत "मला आणि माझ्या पतीला उत्तम आरोग्य लाभू दे, आमचा संसार सुखाचा होऊ दे आणि जन्मोजन्मी हाच पती मिळू दे" अशी प्रार्थना वडाला मनोभावे करावी.