अंत्यसंस्कारानंतर मागे वळून का पाहू नये?

माणसाच्या मृत्यूनंतर अनेक धार्मिक विधी केले जातात. त्यातील एक प्रथा म्हणजे अंत्यसंस्कारानंतर कुटुंबातील सदस्य स्मशानभूमीतून बाहेर पडल्यावर मागे वळून पाहत नाहीत. यामागील कारण काय कधी विचार केला आहे का?

मानवासाठी मृत्यू हे शेवटचे सत्य आहे आणि अंत्यसंस्कार हा शेवटचा विधी आहे. हिंदू धर्मात सोळावा संस्कार म्हणून अंतिम संस्कार केले जातात. जन्मापासून ते मृत्यूपर्यंत माणसाचे सोळा संस्कार आहेत, ज्यामध्ये अंत्यसंस्कार हा मृत्यूशी संबंधित अंतिम संस्कार आहे. यानंतर आत्मा नवीन ओळख घेऊन पुढील प्रवासाला निघतो. हा विधी जोपर्यंत पाळला जात नाही, तोपर्यंत ती तिच्या जुन्या ओळखीशी तसेच नातेसंबंधांच्या बंधनात जडलेली राहते. त्यामुळे अंत्यसंस्काराच्या वेळीही काही महत्त्वाच्या प्रथा पाळल्या जातात आणि त्यातील एक प्रथा म्हणजे मृतदेह जाळल्यानंतर नातेवाईक स्मशानभूमीतून बाहेर पडतात, तेव्हा ते मागे वळून पाहत नाहीत.

अंत्यसंस्कारानंतर शरीर जळते, परंतु आत्मा कायम राहतो. गीतेमध्ये असे म्हटले आहे की कोणतेही शस्त्र आत्म्याला कापू शकत नाही, अग्नी त्याला जाळू शकत नाही, पाणी ते ओले करू शकत नाही आणि हवा कोरडे करू शकत नाही. हा आत्मा मृत्यूपासून मृत व्यक्तीच्या अंतिम संस्कारापर्यंतच्या सर्व क्रिया स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहतो. 

गरुड पुराणानुसार, मृत्यूनंतरही काही लोकांचे आत्मे नातेवाइकांशी संलग्न राहतात. जेव्हा आत्म्याचा भ्रमनिरास होतो तेव्हा व्यक्तीचा आत्मा आपल्या कुटुंबातील सदस्यांभोवती फिरत राहतो. मागे वळून पाहिलं तर त्यांची ओढ अधिक घट्ट होते आणि त्यांना हे जग सोडताना वेदना होतात.

मृत्यूनंतर सर्व विधी 13 दिवस पाळले जातात आणि या काळात आत्मा त्याचे अंतिम प्रस्थान पाहतो. प्रत्येक विधी केवळ त्यांना शेवटचा निरोप देण्यासाठी आणि त्यांच्या आत्म्याच्या उद्धारासाठी केला जातो. जेव्हा आत्म्याला कळते की या जगात त्यांच्यासाठी काहीही उरले नाही आणि त्यांचे कुटुंबीय देखील त्यांना विसरण्याच्या तयारीत आहेत, तेव्हा तो पुढच्या प्रवासाला जाण्यासाठी सज्ज होतो. मृतदेह जाळणे म्हणजे आत्म्याला शरीराच्या आसक्तीपासून वेगळे करणे आणि स्मशानभूमीतून बाहेर पडताना जेव्हा ते मागे वळून पाहत नाहीत, तेव्हा आत्म्याने आपल्या कुटुंबातील सदस्यांशी काही संबंध असल्याची आशा गमावते. त्यामुळे अंतिम संस्कार केल्यानंतर कुटुंबीयांनी स्मशानभूमीकडे मागे वळून पाहू नये.

अस्वीकरण: वरील माहिती फक्त माहितीसाठी दिली जात आहे. वेबदुनिया कडून कोणत्याही माहितीचा दावा केला जात नाही.