Agricultural Implements शेती विषयक अवजारे यांची सविस्तर माहिती, प्रकार

Ai Image

शेतीची कामे वेळेवर, सोपी आणि कमी श्रमात होण्यासाठी विविध शेतीविषयक अवजारे  वापरली जातात. पूर्वी पारंपरिक अवजारांचा वापर जास्त व्हायचा, परंतु आता आधुनिक आणि यांत्रिक अवजारांचा वापर वाढला आहे. या अवजारांचे वर्गीकरण मुख्यत्वे दोन प्रकारांत केले जाते. 

१. पारंपरिक शेती अवजारे (Traditional Tools)

कमी शेती असणारे अल्पभूधारक शेतकरी आणि बैलजोडीच्या साहाय्याने केली जाणारी ही पारंपरिक साधने आहेत:

नांगर : जमीन नांगरून भुसभुशीत करण्यासाठी लाकडी किंवा लोखंडी नांगराचा वापर केला जातो.

पाभरी / तिफण : पिकांची एका ओळीत अचूक पेरणी करण्यासाठी बैलचलित पाभरीचा वापर होतो.

कोळपे : पिकांमधील तण काढण्यासाठी (कोळपणी करण्यासाठी) कोळप्याचा वापर केला जातो.

खुरपे : हाताने तण काढणे, गवत कापणे यासाठी वापरले जाणारे छोटे अवजार.

विळा : पिकांची कापणी (काढणी) करण्यासाठी वापरला जातो.

कुदळ व फावडे : माती उकरण्यासाठी, खड्डे खोदण्यासाठी आणि पाणी सोडण्यासाठी वाफे तयार करायला याचा वापर होतो.

२. आधुनिक व यांत्रिक अवजारे (Modern & Mechanized Equipment)

ट्रॅक्टर आणि विजेवर चालणाऱ्या या अवजारांमुळे वेळ आणि मजुरीची मोठी बचत होते:

अ) जमीन मशागतीची अवजारे:

ट्रॅक्टर: आधुनिक शेतीचा पाठीचा कणा; नांगरणी, पेरणी, वाहतूक अशा सर्व कामांसाठी उपयुक्त.

रोटाव्हेटर : मातीचे बारीक ढेकूळ फोडून जमीन एकदम भसभशीत आणि समपातळीत करण्यासाठी उत्तम साधन.

कल्टिव्हेटर : जमिनीची हलकी नांगरणी व मशागत करण्यासाठी.

पॉवर टिलर : लहान शेतात किंवा फळबागांमध्ये ट्रॅक्टरऐवजी वापरले जाणारे छोटे यंत्र.

ब) पेरणी व पीक संरक्षणाची यंत्रे:

ट्रॅक्टरचलित पेरणी यंत्र : एकाच वेळी खत आणि बियाणे योग्य अंतरावर पेरणारे यंत्र.

बॅटरी/पेट्रोल स्प्रेअर : पिकांवर कीटकनाशके आणि औषधे फवारण्यासाठी.

ड्रोन : आधुनिक शेतीत कमी वेळात मोठ्या क्षेत्रात औषध फवारणीसाठी वापरले जाणारे तंत्रज्ञान.

क) काढणी व मळणीची यंत्रे:

हार्वेस्टर / कंबाइन हार्वेस्टर : गहू, भात, हरभरा यांसारख्या पिकांची एकाच वेळी कापणी, मळणी आणि साफसफाई करणारे यंत्र.

थ्रेशर : काढलेल्या पिकातून धान्य वेगळे करण्यासाठी वापरले जाणारे मळणी यंत्र.

ब्रश कटर : शेतातील तण आणि गवत कापणारे लहान पेट्रोलवर चालणारे यंत्र.

शेती अवजारांचे फायदे:

वेळेची बचत: महिनाभराचे काम अवघ्या काही तासांत पूर्ण होते.

उत्पादनात वाढ: योग्य खोलीवर पेरणी व मशागत झाल्यामुळे पिकांची वाढ उत्तम होते.

मजुरांची टंचाई दूर: मजूर वेळेवर न मिळाल्यास यांत्रिक अवजारे अत्यंत फायदेशीर ठरतात.

Edited By- Dhanashri Naik