जुलैमध्ये शेतकऱ्यांनी कोणती कामे प्राधान्याने करावीत?

जुलै महिना हा खरीप हंगामातील सर्वात महत्त्वाचा आणि गडबडीचा महिना असतो. जूनमध्ये झालेल्या पावसानंतर शेतात पिके तरारून वर येतात, तर काही भागात पेरण्या आणि लावणी अंतिम टप्प्यात असतात. या महिन्यात शेतकऱ्यांनी शेतातील कामांचे योग्य नियोजन करून खालील कामांना प्राधान्य दिले पाहिजे:

१. पेरणी आणि भात लावणी

उर्वरित पेरण्या पूर्ण करणे: जर जूनमध्ये कमी पावसामुळे सोयाबीन, कापूस, तूर, मका, मूग किंवा उडीद यांची पेरणी राहिली असेल, तर जमिनीत पुरेसा ओलावा (अंदाजे ७५ ते १०० मिमी पाऊस) झाल्यावर ती त्वरित पूर्ण करावी.

भात आणि नाचणीची लावणी: कोकण, कोल्हापूर, मावळ आणि विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यात जुलै महिना हा भात लावणीचा मुख्य काळ आहे. गादीवाफ्यावरील रोपे २१ ते २५ दिवसांची झाल्यावर त्यांची मुख्य शेतात लावणी करावी. लावणी करताना दोन ओळींतील अंतर योग्य ठेवावे.

२. तण नियंत्रण आणि आंतरमशागत 

खुरपणी आणि कोळपणी: पावसाळ्यात पिकांपेक्षा तण (गवत) जास्त वेगाने वाढते. पिकांची उगवण झाल्यानंतर १५ ते २० दिवसांनी पहिली खुरपणी किंवा कोळपणी करून घ्यावी. यामुळे जमिनीतील हवा खेळती राहते आणि मुख्य पिकाला अन्नद्रव्ये मिळतात.

तणनाशकांचा योग्य वापर: मजूर मिळत नसल्यास, कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने पिकाला शिफारस केलेल्या तणनाशकांची योग्य प्रमाणात आणि पुरेशी ओल असताना फवारणी करावी.

३. खत आणि पाणी व्यवस्थापन 

खतांचा दुसरा हप्ता (Top Dressing): जूनच्या सुरुवातीला पेरलेल्या किंवा लागवड केलेल्या पिकांना (उदा. कापूस, मका, ऊस) गरजेनुसार नत्र खतांचा (उदा. युरिया) दुसरा हप्ता द्यावा.

पाण्याचा निचरा करणे: जुलै महिन्यात अनेकदा मुसळधार पाऊस होतो. शेतात जास्त वेळ पाणी साचून राहिल्यास पिकांची मुळे कुजतात आणि पिके पिवळी पडतात. त्यामुळे शेतातून अतिरिक्त पाणी वाहून जाण्यासाठी चर (Drainage Channels) काढावेत.

४. कीड आणि रोग नियंत्रण

नियमित निरीक्षण: दमट आणि ढगाळ वातावरणामुळे जुलैमध्ये कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव वाढतो. (उदा. सोयाबीनवरील खोडमाशी, कपाशीवरील रसशोषक किडी आणि भातावरील लष्करी अळी). यासाठी रोज शेताची पाहणी करावी.

प्रतिबंधात्मक उपाय: किडींचा प्रादुर्भाव सुरुवातीलाच रोखण्यासाठी ५% निंबोळी अर्काची (Neem Oil) फवारणी करावी. प्रादुर्भाव वाढल्यास कृषी सेवा केंद्रातून योग्य रासायनिक कीटकनाशक आणून फवारणी करावी.

५. फळबाग लागवड आणि पशुधन

नवीन फळबागांची लागवड: आंबा, पेरू, डाळिंब, मोसंबी किंवा लिंबू यांसारख्या नवीन फळबागांची लागवड करण्यासाठी जुलै महिना सर्वोत्तम मानला जातो.

जनावरांची काळजी: पावसाळ्यात दूषित पाण्यामुळे जनावरांना आजार होऊ शकतात. घटसर्प आणि फऱ्या यांसारख्या आजारांचे लसीकरण (Vaccination) करून घ्यावे आणि गोठा स्वच्छ व कोरडा ठेवावा.

शेतकरी बंधूंनो, एक महत्त्वाचा सल्ला:

कोणतीही रासायनिक खते किंवा कीटकनाशके खरेदी करताना दुकानदाराकडून पक्के बिल नक्की घ्या. तसेच, फवारणी करताना किंवा खते देताना स्थानिक हवामानाचा अंदाज  पाहूनच नियोजन करा, जेणेकरून कष्ट आणि पैसा वाया जाणार नाही!

Edited By- Dhanashri Naik