Oilseed Crops: तेलबिया पिके कोणती आहे जाणून घ्या सविस्तर माहिती

तेलबिया पिके म्हणजे अशी पिके ज्यांच्या बिया किंवा फळांपासून खाण्यायोग्य किंवा औद्योगिक वापरासाठी तेल तयार केले जाते. महाराष्ट्रासह भारतभरात विविध हंगामांत ही पिके घेतली जातात.

प्रमुख तेलबिया पिके आणि त्यांचे प्रकार
सोयाबीन : महाराष्ट्रातील खरिपातील सर्वात प्रमुख तेलबिया पीक. यात तेलाचे प्रमाण १८-२०% आणि प्रथिनांचे (Protein) प्रमाण जास्त असते.

भुईमूग : खरीप आणि उन्हाळी अशा दोन्ही हंगामांत भुईमुगाची लागवड केली जाते. याच्या बियांमध्ये ४५-५०% तेलाचे प्रमाण असते.

सूर्यफूल: हे पीक खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी या तिन्ही हंगामांत घेता येते. हृदयासाठी सूर्यफूलाचे तेल अत्यंत उत्तम मानले जाते.

करडई : रब्बी हंगामातील हे महत्त्वाचे कोरडवाहू पीक आहे. कमी पाण्यात चांगले उत्पादन मिळते.

तीळ : खरीप व उन्हाळी हंगामात तीळ पेरला जातो. तिळाच्या तेलाचा वापर औषधी आणि अन्नप्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर होतो.

मोहरी/राई : रब्बी हंगामात कमी तापमानात हे पीक घेतले जाते. उत्तर आणि मध्य भारतात मोहरीची मोठ्या प्रमाणावर लागवड होते.

एरंडी : याच्या तेलाचा वापर प्रामुख्याने औद्योगिक, औषधी आणि ग्रीसिंग उत्पादनांमध्ये केला जातो.

खुरासणी / कारळे : हे एक महत्त्वाचे कोरडवाहू तेलबिया पीक आहे, जे प्रामुख्याने आदिवासी व डोंगराळ भागात घेतले जाते.

तेलबिया पिकांचे महत्त्व
आर्थिक फायदा: तेलबिया ही नगदी पिके असल्याने शेतकऱ्यांना यातून त्वरित आणि चांगले आर्थिक उत्पन्न मिळते.
उपउत्पादने (पेंड): तेल काढल्यानंतर उरलेली पेंड गुरांसाठी अत्यंत पोषक ढेप/खाद्य म्हणून वापरली जाते.
कमी पाण्याची गरज: करडई, तीळ आणि खुरासणी यांसारखी पिके कमी पाण्याखाली आणि कोरडवाहू जमिनीत सहज येतात.

Edited By- Dhanashri Naik<>