कमी वेळेत आणि कमी खर्चात चांगले उत्पन्न देणारे फळपीक: पपई लागवड

पपई लागवड हे कमी वेळेत आणि कमी खर्चात चांगले उत्पन्न देणारे एक महत्त्वाचे फळपीक आहे. पपईच्या यशस्वी लागवडीसाठी खालील बाबींची काळजी घेणे आवश्यक आहे:

हवामान आणि जमीन

हवामान: पपईसाठी उष्ण व दमट हवामान उत्तम असते. अतिथंड किंवा अतिउष्ण हवामान पिकासाठी हानिकारक असते.

जमीन: चांगल्या निचऱ्याची, हलकी ते मध्यम काळसर जमीन लागवडीसाठी योग्य असते. जमिनीत पाणी साचून राहिल्यास खोडकुज किंवा मूळकुज हा रोग होतो. जमिनीचा सामू (pH) ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा.

सुधारित जाती

व्यापारी जाती: तैवान ७८६ (रेड लेडी), कुर्ग हनिड्यू, पुसा डेलीशियस, पुसा मॅजेस्टी, पुसा ड्वार्फ आणि को-२ ते को-७.

विशेष पसंती: 'तैवान ७८६ (रेड लेडी)' ही जात तिच्या उत्तम उत्पादनक्षमता, गोडवा आणि वाहतुकीसाठी योग्य असल्यामुळे सर्वाधिक लोकप्रिय आहे.

लागवडीची वेळ आणि अंतर

लागवडीचा काळ: जून-जुलै (पावसाळी), सप्टेंबर-ऑक्टोबर (हिवाळी) किंवा फेब्रुवारी-मार्च (उन्हाळी).

लागवडीचे अंतर:

६ x ६ फूट (१.८ x १.८ मीटर) किंवा ७ x ५ फूट.

एका एकरात साधारणपणे १००० ते १२६० झाडे बसतात.

खत व्यवस्थापन

सेंद्रिय खत: खड्डा भरताना प्रति खड्डा १० ते १५ किलो चांगले कुजलेले शेणखत, १ किलो सिंगल सुपर फॉस्फेट आणि ५० ग्रॅम ट्रायकोडेर्मा मिसळावे.

रासायनिक खते (प्रति झाड दरवर्षी):

नत्र (N): २०० ग्रॅम

स्फुरद (P): २०० ग्रॅम

पालश (K): २५० ग्रॅम

ही खते लागवडीनंतर २रा, ४था आणि ६व्या महिन्यात समान हप्त्यांमध्ये विभागून द्यावीत.

पाणी व्यवस्थापन

ठिबक सिंचन : पपईसाठी ठिबक सिंचन उत्तम मानले जाते. यामुळे पाण्याचा योग्य वापर होतो आणि पाणी साचून राहण्याचा धोका टळतो.

उन्हाळ्यात: दर २-३ दिवसांनी पाणी द्यावे.

हिवाळ्यात: दर ८-१० दिवसांनी पाणी द्यावे.

रोग व कीड नियंत्रण

रिंग स्पॉट व्हायरस (विषाणूजन्य रोग): हा रोग मावा आणि पांढरी माशी यांच्याद्वारे पसरतो.

उपाय: लागवडीच्या वेळी निंबोळी पेंड वापरावी. बाधित झाडे काढून नष्ट करावीत. कीड नियंत्रणासाठी इमिडाक्लोप्रिड किंवा अ‍ॅसिटामिप्रिडची फवारणी करावी.

खोडकुज / मूळकुज: पाणी साचल्यामुळे हा बुरशीजन्य रोग होतो.

उपाय: कॉपर ऑक्सिक्लोराईड किंवा मेटलॅक्सिलची झाडाच्या बुंध्याजवळ आळवणी करावी.

काढणी आणि उत्पादन

काढणी: लागवडीनंतर ८ ते १० महिन्यांत फळे काढणीस तयार होतात. फळांचा हिरवा रंग बदलून पिवळसर छटा दिसू लागल्यावर फळे काढावीत.

उत्पादन: चांगल्या व्यवस्थापनाखाली एका झाडापासून ५० ते ८० किलो फळे मिळतात. एका एकरातून ४० ते ६० टन उत्पन्न मिळू शकते.