प्लॅस्टिकच्या नोटा चलनात कधी जारी केल्या जातील आरबीआयच्या गव्हर्नरनी दिले मोठे संकेत- कमी मूल्याच्या नोटांपासून सुरुवात होईल म्हणाले

भारतात लवकरच कागदी चलनाच्या जागी प्लास्टिक (पॉलिमर) नोटा येणार आहेत? या नोटा तुमच्या पाकिटात कधी येतील असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल, तर त्याचे उत्तर खुद्द आरबीआयच्या गव्हर्नरने दिले आहे.  

आरबीआयच्या मौद्रिक धोरण समितीच्या (एमपीसी) बैठकीदरम्यान, गव्हर्नर यांनी एक महत्त्वपूर्ण माहिती दिली. त्यांनी घोषणा केली की २०२८ पर्यंत बाजारात प्लास्टिक नोटा उपलब्ध होतील. पुढील दोन वर्षांत या नवीन आणि विशेष नोटा सर्वसामान्यांच्या हातात देण्यासाठी आरबीआय पूर्णपणे सज्ज आहे. याचा अर्थ असा की, प्लास्टिक नोटा आता केवळ चर्चेचा विषय राहणार नाहीत, तर लवकरच प्रत्यक्षात येतील.

प्लॅस्टिकच्या नोटांच्या आगमनाची आतुरतेने वाट पाहत असाल आणि त्या कधी उपलब्ध होतील याबद्दल विचार करत असाल, तर आता तुम्हाला त्याचे उत्तर मिळाले आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा ​​यांनी प्लॅस्टिक नोटांच्या नियोजित वितरणाबद्दल महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

 संजय मल्होत्रा ​​म्हणाले की, आरबीआय पुढील आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला पॉलिमर, म्हणजेच प्लॅस्टिकच्या, नोटा जारी करण्याची तयारी करत आहे. याचा अर्थ असा की, आरबीआय पुढील वर्षी एप्रिल-मे महिन्यात प्लॅस्टिकच्या नोटा जारी करू शकते. त्यानंतर लवकरच, या नोटा बाजारात वेगाने चलनात येऊ लागतील.

या प्लॅस्टिक (पॉलिमर) नोटांमध्ये असे काय विशेष आहे

प्लॅस्टिक नोटा सामान्य प्लॅस्टिकपासून नव्हे, तर एका विशेष पॉलिमर पदार्थापासून बनवल्या जातात. त्यांची अद्वितीय वैशिष्ट्ये त्यांना खास बनवतात:

अपॉलिमर नोटा प्लास्टिकसारख्या एका विशेष प्रकारच्या कृत्रिम पदार्थापासून बनवल्या जातात. यामध्ये एका मजबूत आणि लवचिक प्लास्टिक फिल्मचा वापर केला जातो, ज्यावर नोट छापलेली असते. या नोटा कागदी नोटांपेक्षा केवळ अधिक टिकाऊच नसतात, तर त्या तितक्या लवकर खराबही होत नाहीत. 

प्लॅस्टिकच्या नोटा ३० वर्षांपेक्षा जास्त काळ टिकू शकतात

आरबीआयचे गव्हर्नर म्हणाले की, काही देशांमध्ये पॉलिमर नोटा ३० वर्षांहून अधिक काळ टिकल्याची नोंद आहे. या नोटा विशेषतः कमी मूल्याच्या नोटांसाठी उपयुक्त ठरतील, ज्या मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जातात आणि चलनात आहेत. "जर सर्व योजना ठरल्याप्रमाणे पुढे गेल्या, तर पुढील आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीपर्यंत या नोटा चलनात आणण्याचे आमचे उद्दिष्ट आहे," असे ते म्हणाले. 

कमी मूल्याच्या नोटांपासून सुरुवात होईल 

केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री पंकज चौधरी यांनी नुकतेच लोकसभेत माहिती दिली की, अर्थ मंत्रालयाने आरबीआयच्या १० रुपये आणि २० रुपयांच्या पॉलिमर नोटांच्या क्षेत्रीय चाचण्यांना मंजुरी दिली आहे. पंकज चौधरी यांनी सांगितले की, या प्रायोगिक प्रकल्पांतर्गत १० आणि २० रुपयांच्या प्रत्येकी १०० कोटी नोटा छापल्या जातील. भारतीय नागरिक या प्लास्टिक नोटांना कसा प्रतिसाद देतात, याचे मूल्यांकन करण्यासाठी या नोटा चाचणी तत्त्वावर बाजारात आणल्या जातील. जर ही चाचणी यशस्वी झाली, तर मोठ्या प्रमाणावर प्लास्टिक नोटा जारी करण्याचा विचार केला जाईल.

कागदी नोटा बंद होणार आहेत का?

नवीन चलनाची बातमी येताच, लोकांच्या मनात सर्वात मोठी भीती ही असते की जुन्या नोटा बंद होतील का. याचे उत्तर आहे: अजिबात नाही. सरकार आणि आरबीआयच्या मते, सध्या कागदी नोटा टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा कोणताही हेतू नाही. कागदी आणि प्लास्टिक दोन्ही नोटा बाजारात चलनात राहतील. त्यामुळे, तुम्हाला कोणत्याही प्रकारे काळजी करण्याची गरज नाही.

Edited By - Priya Dixit