तुम्ही ऐकले असेल की डोंगरावर कुठे-कुठे गरम पाणी येते, जाणून घ्या असं का होतं

तुम्ही अनेक पर्वतांबद्दल ऐकले असेल की तिथे पाण्याचा गरम झरा असतो किंवा गरम पाणी नेहमी झरे किंवा नदीतून येते. किंवा अनेक ठिकाणी गरम पाण्याची तळी आहेत. या ठिकाणी फक्त कोमट पाणी येते असे नाही, अनेक ठिकाणी खूप गरम पाणी येते. इतके गरम पाणी की त्या पाण्यात हात घालता येणार नाही. ते पाणी वापरण्यासाठी प्रथम ते पाणी एका भांड्यात घेऊन ते थंड होण्याची वाट पाहिली जाते.

आता प्रश्न असा आहे की हे गरम पाणी जमिनीत किंवा डोंगरात कुठून येते. जरी पर्वतांमध्ये तापमान खूपच कमी आहे आणि नद्यांचे पाणी देखील खूप थंड आहे, परंतु काही ठिकाणी पाणी खूप गरम आहे. अशा परिस्थितीत आज आम्ही तुम्हाला या गरम पाण्याचे कारण काय आहे ते सांगत आहोत…

हात जाळू शकेल इतकं गरमपाणी-

पहिल्याा उदाहरणासाठी या ठिकाणांहून किती गरम पाणी येते ते समजून घेऊ. लडाख प्रदेशातील सियाचीन ग्लेशियरजवळ नुब्रा खोऱ्यात पनामिक नावाचे एक छोटेसे गाव आहे. लेहपासून ते 150 मीटर अंतरावर आहे. येथील समुद्रसपाटीपासूनची उंची 10,442 फूट आहे. येथे एका ठिकाणाहून गरम पाणी येते आणि हे पाणी इतके गरम आहे की तुम्ही हे पाणी थेट हातात घेऊ शकत नाही आणि थेट पाण्यात हात घातल्याने तुमचा हात जळू शकतो. येथे लोक आंघोळही करतात, पण आधी हे पाणी थंड करावे लागते. असे म्हटले जाते की या पाण्यात असे अनेक घटक असतात, जे शरीरासाठी फायदेशीर असतात.

पाणी गरम का आहे?

येथे गरम पाण्याचे कारण सांगण्यापूर्वी, त्यांना काय म्हणतात ते जाणून घ्या. वास्तविक भौगोलिक घडामोडीमुळे पृथ्वीवर अनेक ठिकाणी गरम पाण्याचे झरे आढळतात. ज्यांना गरम पाण्याचे झरे म्हणतात. येथील पाणी नेहमीच गरम असते. इथलं पाणी चमत्कारिक असल्याचं म्हटलं जातं. परंतु, अनेक ठिकाणी पाणी इतके गरम आहे की त्याच्या संपर्कात आल्याने एखाद्याचा जीवही जाऊ शकतो. आता आपल्याला माहित आहे की या गरम पाण्याच्या झऱ्यांमध्ये गरम पाणी कोठून येते.

जसजसे आपण पृथ्वीच्या आत जातो तसतसे तापमान वाढते आणि पृथ्वीच्या बाहेरील गाभ्यामध्ये एक विशेष प्रकारचा वितळलेला खडक सापडतो हे आपल्याला माहीत आहे. हा मॅग्मा पृथ्वीच्या अनेक थरांनी वेढलेला असला, तरी काहीवेळा या थरांमध्ये भेगा पडून तो बाहेर येऊ लागतो. हे खूप उष्ण असून काही लाख अंश सेल्सिअस तापमान असल्याचे मानले जाते. अशा परिस्थितीत, जेव्हा ते बाहेर येते तेव्हा ते इतर खडकांच्या संपर्कात येते, ते त्यांना खूप गरम करतं, ज्यामुळे इतर खडक खूप गरम होतात.

त्यामुळे हे खडक पाण्याच्या संपर्कात आल्यावर पाणीही गरम होतं. यासोबतच तेथे असलेले पाणीही गरम झाल्यानंतर वर येऊ लागतं आणि त्या ठिकाणी जमिनीतून बाहेर पडू लागतं. जेव्हा ते जमिनीतून बाहेर पडतं तेव्हा ते खूप गरम राहतं आणि ते झरे, तलाव इत्यादींच्या रूपात बाहेर येतं. त्यामुळे हे पाणी गरम आहे. हे बर्‍याचदा ज्वालामुखीच्या भागात घडते आणि जेव्हा गरम लावामुळे गरम झालेल्या खडकांच्या संपर्कात पाणी येतं तेव्हा ते पाणी गरम होतं. त्यामुळे अनेक भागात गरम पाणी येते.