Knowledge facts : प्राण्यांचे डोळे रात्री का चमकतात; तुम्हाला माहित आहे का?

रात्रीच्या अंधारात डोळे अचानक चमकताना पाहून अनेकदा भीती आणि आश्चर्य दोन्ही वाटू शकते. मांजर, कुत्रा, हरीण, सिंह किंवा कोल्ह्याचे डोळे टॉर्च किंवा गाडीच्या हेडलाइटच्या प्रकाशात चमकतात. पण तुम्हाला माहित आहे का की प्राण्यांच्या डोळ्यांतील ही चमक कुठून येते? खरं तर, ही चमक एक नैसर्गिक घटना आहे, ज्याचे शास्त्रीय नाव 'टॅपिटम ल्युसिडम' (tapetum lucidum) आहे.

टॅपिटम ल्युसिडम म्हणजे काय?
निसर्गावर आधारित अहवालानुसार, टॅपिटम ल्युसिडम हा डोळ्याच्या रेटिनाच्या अगदी मागे असलेला एक परावर्तक थर आहे. लॅटिन भाषेत याला 'ब्राइट टॅपेस्ट्री' (bright tapestry) म्हणतात. जेव्हा मंद प्रकाश (चंद्राचा प्रकाश, ताऱ्यांचा प्रकाश किंवा टॉर्चचा प्रकाश) डोळ्यात प्रवेश करतो, तेव्हा तो रेटिनामधून जातो. जेव्हा प्रकाश-संवेदनशील पेशी तो संपूर्ण प्रकाश पकडत नाहीत, तेव्हा टॅपिटम ल्युसिडम तो प्रकाश परत रेटिनाकडे परावर्तित करतो. यामुळे प्राण्याला प्रकाशाची दुसरी संधी मिळते आणि त्याची रात्रीची दृष्टी सुधारते. परिणामी, जेव्हा आपण प्रकाश टाकतो, तेव्हा उरलेला प्रकाश आपल्याकडे परत परावर्तित झाल्यासारखा दिसतो, ज्याला 'आयशाइन' (डोळ्यांची चमक) म्हणतात.

कोणत्या प्राण्यांमध्ये ही क्षमता असते?
ही रचना प्रामुख्याने अंधारात सक्रिय असणाऱ्या प्राण्यांमध्ये आढळते. यामध्ये मांजरे, कुत्रे, हरणे, गायी, घोडे, सिंह, चित्ते, रॅकून आणि कोयोट यांचा समावेश आहे. टॅपिटम ल्युसिडम काही मासे, सरपटणारे प्राणी, उभयचर प्राणी आणि अगदी पक्ष्यांच्या डोळ्यांमध्येही आढळतो.

रात्री प्राण्यांच्या डोळ्यांचा रंग का बदलतो?
काही प्राण्यांचे डोळे रात्री लाल, काहींचे पिवळे, तर काहींचे निळे दिसतात. या बदलाचे कारण प्रत्येक प्राण्यानुसार बदलते. मांजरींचे डोळे हिरवट-निळे, हरणांचे पांढरे, कोयोटचे लाल आणि घोड्यांचे निळे दिसतात. हा रंग टॅपिटमच्या रचनेवर (झिंक, रायबोफ्लेविन किंवा कोलेजन) आणि प्रकाशाच्या कोनावर अवलंबून असतो.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik