किडनी निकामी होण्यापूर्वी शरीर हे ८ संकेत देते

१. सुस्ती, सततचा थकवा आणि अशक्तपणा (थकवा आणि ब्रेन फॉग)

नैदानिक ​​कारण: निरोगी किडनी एरिथ्रोपोएटिन (EPO) नावाचा हार्मोन स्रवतात. हा हार्मोन अस्थिमज्जेला (बोन मॅरो) लाल रक्तपेशी (RBCs) तयार करण्याचा संकेत देतो. जेव्हा किडनी निकामी होऊ लागतात, तेव्हा EPO चे उत्पादन लक्षणीयरीत्या कमी होते, ज्यामुळे लाल रक्तपेशींची कमतरता निर्माण होते आणि ॲनिमिया (रक्तक्षय) होतो. ऑक्सिजनच्या कमतरतेमुळे मेंदू आणि स्नायूंमध्ये सततचा थकवा, सुस्ती आणि गोंधळ (ब्रेन फॉग) जाणवतो.

२. डोळ्यांभोवती आणि चेहऱ्यावर सूज (पेरिऑर्बिटल एडिमा)

नैदानिक ​​कारण: जेव्हा किडनीचे नाजूक गाळणयंत्र (ग्लोमेरुली) खराब होतात, तेव्हा ते रक्तातील आवश्यक प्रथिने टिकवून ठेवण्यास असमर्थ ठरतात. परिणामी, अल्ब्युमिन प्रथिन लघवीवाटे बाहेर पडू लागते. हायपोअल्ब्युमिनेमियामुळे रक्तवाहिन्यांचा ऑन्कोटिक दाब विस्कळीत होतो. यामुळे रक्तवाहिन्यांमधून द्रव गळतो आणि आजूबाजूच्या मऊ उतींमध्ये, विशेषतः डोळ्यांखाली जमा होतो, ज्यामुळे डोळे सुजतात.

३. पाय, घोटे आणि तळहातांना सूज (पेरिफेरल एडिमा)

नैदानिक ​​कारणे: किडनी निकामी झाल्यावर, शरीरातून सोडियम आणि पाण्याचे नैसर्गिक उत्सर्जन पूर्णपणे विस्कळीत होते. जेव्हा अतिरिक्त सोडियम शरीरात साठून राहते, तेव्हा गुरुत्वाकर्षणामुळे हा अतिरिक्त द्रव पाय, घोटे आणि हातांच्या उतींमध्ये जमा होतो. या स्थितीला पेरिफेरल एडिमा म्हणतात. सुजलेल्या भागावर बोटाने दाबल्यास पिटिंग एडिमा (खड्डे पडणारा सूज) जाणवतो.

पाय आणि घोट्यांना आलेली सूज हे किडनी निकामी झाल्याचे लक्षण आहे.

४. लघवीच्या वारंवारतेत आणि वेळेत बदल (नॉक्चुरिया)

नैदानिक ​​कारणे: किडनीचे नुकसान जसजसे वाढत जाते, तसतशी मूत्र घट्ट करण्याची वृक्क नलिकांची (renal tubules) क्षमता कमी होते. परिणामी, मूत्राचे प्रमाण वाढते आणि रुग्णांना रात्री वारंवार लघवीला जावे लागते (नॉक्चुरिया). मधुमेही रुग्णांमध्ये किडनीच्या नुकसानीचे हे पहिले ठळक लक्षण आहे. वारंवार लघवी होणे हे किडनी निकामी होण्याचे आणि किडनीला इजा झाल्याचे सुरुवातीचे लक्षण आहे.

५. फेसयुक्त लघवी (प्रोटीन्युरिया)

नैदानिक ​​कारणे: सामान्य लघवीमध्ये प्रथिने नसतात. तथापि, जेव्हा किडनीचे ग्लोमेरुलर फिल्टर्स मोठ्या प्रमाणात खराब होतात, तेव्हा प्रथिनांचे मोठे रेणू लघवीमध्ये गळू लागतात. लघवीतील प्रथिनांचे (विशेषतः अल्ब्युमिनचे) उच्च प्रमाण, हवा आणि पाण्याच्या संपर्कात आल्यावर, टॉयलेटमध्ये साबणाच्या फेसासारखा दाट फेस तयार करते. अनेक वेळा फ्लश करूनही हा फेस सहजपणे जात नाही.

लघवीतील दाट फेस आणि प्रोटीन्युरिया हे किडनीला इजा झाल्याचे लक्षण आहे.

६. तोंडात लोखंडासारखी चव आणि तोंडाला दुर्गंधी (धातूची चव आणि युरेमिक ताप)

नैदानिक ​​कारणे: जेव्हा युरिया आणि नायट्रोजनयुक्त टाकाऊ पदार्थ रक्तात जमा होतात (युरेमिया), तेव्हा लाळ ग्रंथींमधील युरियाचे जिवाणूंमुळे अमोनियामध्ये विघटन होते. यामुळे तोंडात सतत धातूसारखी किंवा लोखंडासारखी चव येते. या स्थितीमुळे श्वासाला तीव्र अमोनिया किंवा लघवीसारखा वास येतो (युरेमिक फेटर) आणि अन्नाबद्दल पूर्णपणे तिरस्कार निर्माण होतो.

तोंडात वाईट चव येणे आणि भूक न लागणे ही किडनीच्या नुकसानीची लक्षणे आहेत.

७. लघवीत रक्त येणे (ग्रॉस हेमेट्युरिया)

  ​​कारणे: जेव्हा किडनीचा गाळण अडथळा (फिल्ट्रेशन बॅरियर) पूर्णपणे तुटतो, तेव्हा मोठ्या लाल रक्तपेशी (RBCs) मूत्रमार्गात गळतात. यामुळे लघवीचा रंग गुलाबी, लाल किंवा कोलासारखा गडद तपकिरी होतो. हे ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिस, किडनीचा संसर्ग किंवा किडनी स्टोनचे एक गंभीर लक्षण असू शकते.

8 स्नायूंमध्ये तीव्र पेटके आणि कंप (हायपोकॅल्सेमिया आणि क्रॅम्प्स)

 ​​कारण: निरोगी किडनी व्हिटॅमिन डीचे त्याच्या सक्रिय स्वरूपात (कॅल्सिट्रिऑल) रूपांतर करतात. हे सक्रिय स्वरूप लहान आतड्यातून कॅल्शियम शोषण्यासाठी आवश्यक असते. जेव्हा मूत्रपिंडांना इजा होते, तेव्हा सक्रिय व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेमुळे रक्तातील कॅल्शियमची पातळी कमी होते (हायपोकॅल्सेमिया) आणि फॉस्फरस वाढतो, ज्यामुळे हात आणि पायांच्या स्नायूंमध्ये असह्य पेटके येतात आणि कंप सुटतो.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By - Priya Dixit