जागतिक प्रथमोपचार दिवस दरवर्षी सप्टेंबर महिन्याच्या दुसऱ्या शनिवारी जगभरात साजरा केला जातो. आणीबाणीच्या आणि अपघाताच्या प्रसंगी प्रथमोपचाराचे महत्त्व लोकांना पटवून देणे आणि लोकांना हे जीवनरक्षक कौशल्य शिकण्यास प्रोत्साहित करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

इतिहास आणि पार्श्वभूमी
इंटरनॅशनल फेडरेशन ऑफ रेड क्रॉस अँड रेड क्रेसेंट सोसायटीज (IFRC) द्वारे सन २००० मध्ये जागतिक प्रथमोपचार दिवसाची सुरुवात करण्यात आली. वैद्यकीय मदत मिळेपर्यंत एखाद्या गरजू व्यक्तीला तातडीने दिलेली मदत ही त्याचे आयुष्य वाचवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरते.

प्रथमोपचाराची तीन मुख्य तत्त्वे:
जीव वाचवणे : गंभीर प्रसंगात रुग्णाचा किंवा जखमी व्यक्तीचा जीव वाचवणे.

स्थिती बिघडण्यापासून रोखणे : वैद्यकीय मदत मिळेपर्यंत जखमी व्यक्तीची प्रकृती अधिक बिघडू न देणे.

पुनरुज्जीवनाला प्रोत्साहन देणे: दुखापत किंवा आजारातून लवकरात लवकर बाहेर पडण्यासाठी प्राथमिक उपचार करणे.

काही महत्त्वाच्या प्रथमोपचार टिप्स:
रक्तस्राव रोखणे: जखमेवर स्वच्छ कापडाने दाब देऊन रक्तप्रवाह थांबवण्याचा प्रयत्न करा.
भाजल्यास: भाजलेल्या भागावर किमान १०-१५ मिनिटे स्वच्छ व थंड पाणी घाला.
हाड मोडल्यास: दुखापत झालेल्या भागाची हालचाल थांबवून त्याला तात्पुरता आधार द्या.
श्वास गुदमरल्यास: अन्न किंवा वस्तू घशात अडकल्यास पाठीवर थाप मारणे किंवा योग्य तंत्राचा वापर करणे.
प्रत्येक घरात आणि वाहनात प्रथमोपचार पेटी असणे आवश्यक आहे आणि कुटुंबातील सदस्यांना यातील साहित्याचा योग्य वापर कसा करावा हे माहीत असणे गरजेचे आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik