बाजारातून आणलेले पनीर खरे की भेसळयुक्त? ५ सोप्या घरगुती चाचण्यांनी लगेच ओळखा

तुम्हीही 'ॲनालॉग पनीर' (कृत्रिम पनीर) तर खात नाही ना? आरोग्यासाठी घातक ठरू शकणारे भेसळयुक्त पनीर घरीच कसे ओळखावे, हे जाणून घ्या. बाजारातून आणलेल्या पनीरचा आस्वाद घेण्यापूर्वी ही माहिती नक्की वाचा! 

अन्न सुरक्षा विभागाने अलीकडेच केलेल्या कारवाईत, वनस्पती तेल आणि स्टार्चपासून बनवलेले मोठ्या प्रमाणावरील बनावट किंवा 'ॲनालॉग' पनीर जप्त करण्यात आले आहे.

दुधाऐवजी पाम तेल आणि स्टार्चपासून बनवलेले बनावट पनीर बाजारात मोठ्या प्रमाणावर विकले जात आहे.
आयोडीन, गरम पाणी आणि हाताने कुस्करून पाहणे यांसारख्या चाचण्यांद्वारे अस्सल आणि बनावट पनीरमधील फरक त्वरित ओळखता येतो.

भेसळयुक्त पनीर खाल्ल्याने पचनक्रियेत बिघाड होऊ शकतो आणि कोलेस्ट्रॉलची पातळी वेगाने वाढू शकते.

'ॲनालॉग पनीर'ची चर्चा का होत आहे आणि ते नक्की काय आहे?

महाराष्ट्र, गुजरात आणि इतर अनेक राज्यांमधील अन्न व औषध प्रशासन (FDCA) विभागाने बनावट दुग्धजन्य पदार्थ आणि ॲनालॉग पनीरविरुद्ध कडक पावले उचलली आहेत. अस्सल पनीर शुद्ध दुधापासून बनवले जाते, तर 'बनावट पनीर' हे दुधातील फॅट (स्निग्धांश) काढून त्याऐवजी स्वस्त पाम तेल, स्टार्च, डिटर्जंट किंवा युरिया मिसळून तयार केले जाते. ते दिसायला अगदी अस्सल पनीरसारखेच असते, परंतु आरोग्यासाठी अत्यंत हानिकारक असते.

अस्सल विरुद्ध बनावट पनीर: घरीच ओळखण्यासाठी ५ सोप्या टिप्स

तुम्हाला खरेदी केलेले पनीर बनावट असल्याची शंका असल्यास, खालील ५ सोप्या घरगुती पद्धतींचा वापर करून त्याची त्वरित चाचणी करा:

१. आयोडीन ड्रॉप टेस्ट: पनीरचा एक तुकडा पाण्यात उकळा आणि तो थंड झाल्यावर त्यावर आयोडीन द्रावणाचे २-३ थेंब टाका. जर पनीरचा रंग निळा झाला, तर त्यात स्टार्च किंवा मैदा असल्याची शक्यता असते.

२. हाताने कुस्करून पाहणे: हाताने कुस्करल्यावर अस्सल पनीरचे तुकडे होतात; ते चिकट किंवा पेस्टसारखे होत नाही. याउलट, बनावट पनीरमध्ये रबरासारखा लवचिकपणा असतो आणि ते हाताला चिकटते.

३. उकळण्याची चाचणी: पनीरचा एक छोटा तुकडा पाण्यात उकळा. जर पाण्यावर फेस आला किंवा पनीर विरघळून पसरले, तर त्यात डिटर्जंट किंवा रसायनांची भेसळ असू शकते.

४. तूर डाळ चाचणी : पनीर पाण्यात उकळा आणि त्यात थोडी तूर डाळीची पूड (पावडर) टाका. जर १० मिनिटांनंतर पाणी फिकट लाल किंवा गुलाबी होऊ लागले, तर त्यात युरिया किंवा डिटर्जंट असू शकते.

५. वास आणि चव: अस्सल पनीरला दुधाचा सौम्य आणि सुखद वास येतो, तर 'ॲनालॉग' (कृत्रिम) पनीरला एकतर काहीच वास येत नाही किंवा त्यातून कच्च्या तेलाचा किंवा रसायनांचा वास येतो.

तज्ञांचे मत: "भेसळयुक्त पनीरमध्ये ट्रान्स-फॅट्स आणि कृत्रिम रसायने असतात. याचे नियमित सेवन केल्याने पोटाचे विकार, ॲसिडिटी, यकृताच्या समस्या आणि शरीरातील 'बॅड कोलेस्ट्रॉल'ची पातळी वेगाने वाढणे यांसारखे त्रास होऊ शकतात. दुग्धजन्य पदार्थ नेहमी प्रमाणित डेअरी किंवा विश्वासार्ह ब्रँड्सकडूनच खरेदी करा." – डॉ. अनामिका शर्मा (वरिष्ठ आहारतज्ञ)

पनीर खरेदी करताना या ३ चुका टाळा:

अतिशय स्वस्त पनीर खरेदी करणे: जर सुटे (लूज) पनीर बाजारातील दराच्या निम्म्या किमतीत मिळत असेल, तर ते 'ॲनालॉग' पनीर असण्याची ९०% शक्यता असते.

कडक आणि चमकदार पनीरला भुलणे: जे पनीर एकदम पांढरे आणि रबरासारखे (ताणले जाणारे) असते, त्याची चव कदाचित चांगली लागू शकते, परंतु ते आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते.

पॅकेजिंग किंवा FSSAI चिन्हासह नसलेले पनीर खरेदी करणे: ज्या दुकानांची FSSAI नोंदणी नाही, अशा ठिकाणांहून सुटे पनीर खरेदी करणे टाळा.

निरोगी राहण्यासाठी चवीसोबतच शुद्धतेला प्राधान्य देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्ही बाजारातून पनीर खरेदी कराल, तेव्हा वर नमूद केलेल्या आयोडीन किंवा उकळण्याच्या चाचण्या वापरून त्याची गुणवत्ता नक्की तपासा. तुमच्या शहरातही भेसळयुक्त किंवा बनावट पनीरच्या विक्रीबाबत काही तक्रारी आल्या आहेत का? आम्हाला खालील कमेंट्समध्ये कळवा आणि ही माहिती तुमच्या कुटुंबियांसोबत व मित्रांसोबत शेअर करा! 

अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषधोपचार, आरोग्यविषयक टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास आणि पुराणे यांसारख्या विषयांवर प्रकाशित किंवा प्रसारित केलेले व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहेत आणि विविध स्रोतांकडून घेतल्या गेल्या आहेत. वेबदुनिया या माहितीच्या अचूकतेची खात्री करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषशास्त्राशी संबंधित कोणताही उपाय करण्यापूर्वी कृपया तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही माहिती जनहितार्थ सादर केली जात असली तरी, तिला वैज्ञानिक पुराव्यांचा आधार नाही.