शरीरातील साखर अचानक कमी झाल्यास काय होते? ही लक्षणे ओळखा आणि जाणून घ्या महत्त्वाच्या उपाययोजना

रक्तातील साखर कमी होण्याची लक्षणे: रक्तातील साखरेची पातळी कमी होण्याला वैद्यकीय भाषेत हायपोग्लायसेमिया म्हणतात. आपल्या मेंदूला आणि शरीराला योग्यरित्या कार्य करण्यासाठी ग्लुकोजचा सतत पुरवठा आवश्यक असतो. जेव्हा रक्तातील ग्लुकोजची पातळी ७० mg/dL पेक्षा कमी होते, तेव्हा शरीर त्वरित धोक्याचे संकेत पाठवू लागते.

ही समस्या सामान्यतः मधुमेही रुग्णांमध्ये अधिक प्रमाणात दिसून येते, परंतु दीर्घकाळ उपवास, अति व्यायाम, काही विशिष्ट औषधांचा वापर किंवा इतर आरोग्यविषयक कारणांमुळे मधुमेह नसलेल्या व्यक्तींमध्येही ती उद्भवू शकते. सुरुवातीला, सौम्य अशक्तपणा, घाम येणे किंवा चक्कर येणे यांसारखी लक्षणे दिसू शकतात, परंतु त्यावर त्वरित उपाय न केल्यास ही स्थिती गंभीर होऊ शकते. त्यामुळे, रक्तातील साखरेची पातळी कमी झाल्यावर शरीरात कोणत्या समस्या उद्भवू शकतात, त्यांची सुरुवातीची लक्षणे कोणती आहेत आणि अशा परिस्थितीत त्वरित काय करावे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. रक्तातील साखरेची पातळी कमी होण्याची लक्षणे आपण खालीलप्रमाणे समजू शकतो: 

१. रक्तातील साखर कमी होण्याची सुरुवातीची लक्षणे जाणून घ्या

रक्तातील साखरेची पातळी कमी झाल्यावर, शरीर ॲड्रेनालाईन स्रवते, ज्यामुळे ही सुरुवातीची लक्षणे दिसतात:

अचानक भूक लागणे: शरीरातील ऊर्जेची कमतरता भरून काढण्यासाठी, शरीर त्वरित खाण्याची गरज असल्याचे संकेत देते.

चक्कर येणे किंवा अशक्तपणा: तुम्हाला डोके हलके वाटू शकते आणि तुमचे पाय थरथरू शकतात.

चिडचिड किंवा मनःस्थितीतील बदल: अचानक आलेला अकारण राग, रडणे किंवा चिंता.

हात आणि पायांमध्ये कंप किंवा थरथरणे: शरीर कोणत्याही कारणाशिवाय थरथरू लागते.

अति घाम येणे आणि थंडी वाजणे: शरीरात उष्णता नसतानाही, विशेषतः मानेच्या मागच्या बाजूला, अचानक थंड घाम येऊ लागतो.

धडधड: तुमचे हृदय खूप वेगाने धडधडत आहे असे वाटणे 

२. जेव्हा साखरेची पातळी खूप कमी होते, तेव्हा त्याची गंभीर लक्षणे जाणून घ्या.

सुरुवातीच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्यास आणि मेंदूला पुरेसा ग्लुकोज न मिळाल्यास, स्थिती गंभीर होऊ शकते:

अंधुक दृष्टी: स्पष्टपणे पाहू न शकणे किंवा एकाऐवजी दोन गोष्टी दिसणे.

गोंधळणे: शब्द समजण्यास अडचण येणे, अस्पष्ट आवाजात बोलणे किंवा स्पष्टपणे बोलता न येणे.

निद्रानाश किंवा सुस्ती: खूप झोप येणे आणि झोपण्याची इच्छा होणे.

झटके येणे किंवा बेशुद्ध पडणे: ही सर्वात धोकादायक स्थिती आहे, ज्यामध्ये एखादी व्यक्ती अचानक बेशुद्ध होऊ शकते.

आणीबाणीच्या परिस्थितीत काय करावे? 

जर तुमच्यामध्ये किंवा तुमच्या आजूबाजूच्या कोणामध्ये रक्तातील साखर कमी होण्याची लक्षणे दिसल्यास, ताबडतोब '१५:१५ नियमा'चे पालन करा:

१. हे उपाय तात्काळ करा

१५ ग्रॅम सहज पचणारे कर्बोदक घ्या: लक्षणे दिसू लागताच, रुग्णाला ३-४ चमचे साखर/ग्लुकोज पावडर, अर्धा कप फळांचा रस किंवा चघळण्यासाठी ४-५ कँडी केन्स द्या. टीप: चॉकलेट किंवा बिस्किटे देणे टाळा, कारण त्यातील चरबी रक्तातील साखरेची जलद वाढ मंदावू शकते.

२. १५ मिनिटे थांबा

कोणताही गोड पदार्थ खाल्ल्यानंतर, रुग्णाला १५ मिनिटे शांत बसू द्या किंवा आराम करू द्या आणि थांबा, जेणेकरून साखर शरीरात शोषली जाईल.

३. तुमच्या रक्तातील साखर पुन्हा तपासा

१५ मिनिटांनंतर ग्लुकोमीटरने तुमच्या रक्तातील साखरेची पातळी पुन्हा तपासा. जर पातळी अजूनही ७० mg/dL पेक्षा कमी असेल, तर पायरी १ पुन्हा करा.

४. नेहमीचे जेवण किंवा नाश्ता द्या

जेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी 70 mg/dL पेक्षा जास्त वाढते, तेव्हा रक्तातील साखर पुन्हा कमी होऊ नये म्हणून रुग्णाला ब्रेड किंवा बिस्किटांसारखा घन पदार्थ खाऊ घाला. यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी स्थिर होण्यास मदत होईल.

महत्त्वाची सूचना: जर व्यक्ती बेशुद्ध असेल किंवा गिळू शकत नसेल, तर त्यांच्या तोंडात जबरदस्तीने पाणी, रस किंवा साखर घालू नका. यामुळे त्यांना श्वास गुदमरण्याचा धोका आहे. अशा परिस्थितीत, रुग्णाला ताबडतोब जवळच्या रुग्णालयात घेऊन जा, जेणेकरून त्यांना ग्लुकोजचे इंजेक्शन (IV फ्लुइड्स) दिले जाऊ शकेल.

अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्य टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित केलेले व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी असून त्या विविध स्रोतांमधून घेतलेल्या आहेत. वेबदुनिया यांच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिष-संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमी तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री येथे जनहित लक्षात घेऊन सादर केली आहे.

Edited By - Priya Dixit