Publish Date: Friday, 30 January 2026 (17:42 IST)
Updated Date: Friday, 30 January 2026 (01:44 IST)
प्रेम, विश्वास आणि आदर यावर कोणत्याही नात्याचा पाया आधारलेला असतो. पण कधीकधी प्रेमाच्या नावाखाली आपण अशा काही गोष्टी सहन करतो ज्या आपल्या मानसिक आरोग्यासाठी घातक ठरू शकतात. जेव्हा नात्यातील आनंद कमी होऊन ओझे वाढू लागते, तेव्हा ते नाते 'टॉक्सिक' (विषारी) असू शकते. अशा नात्यातून वेळीच बाहेर पडण्यासाठी किंवा स्वतःला सावरण्यासाठी काही धोक्याच्या सूचना (Red Flags) ओळखणे खूप महत्त्वाचे आहे. खालील ५ लक्षणांकडे कधीही दुर्लक्ष करू नका:
१. सततचे नियंत्रण आणि संशय (Controlling Behavior)
जर तुमचा जोडीदार तुम्ही काय कपडे घालावे, कोणाशी बोलावे किंवा तुमचे पैसे कसे खर्च करावेत, हे ठरवत असेल, तर हा एक मोठा रेड फ्लॅग आहे. प्रेमात काळजी असणे वेगळे आणि 'कंट्रोल' करणे वेगळे. तुमच्या वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर गदा येत असेल, तर सावध व्हा.
२. संवाद कमी आणि टोमणे जास्त (Lack of Communication)
निरोगी नात्यात वादांनंतर संवाद होतो. पण टॉक्सिक नात्यात तुमची बाजू ऐकून घेण्याऐवजी तुम्हाला 'गिल्ट ट्रिप' दिली जाते (म्हणजेच तुमची चूक नसतानाही तुम्हाला दोषी ठरवणे). जर जोडीदार सतत टोमणे मारत असेल किंवा तुमच्या भावनांची थट्टा उडवत असेल, तर ते भावनिक शोषणाचे लक्षण आहे.
३. 'गॅसलाइटिंग' (Gaslighting)
हा शब्द सध्या खूप चर्चेत आहे. याचा अर्थ असा की, जोडीदार तुम्हाला असे भासवतो की तुमची स्मरणशक्ती किंवा तुमचे विचार चुकीचे आहेत. "मी असं कधी बोललोच नाही" किंवा "तू उगाच विचार करतोस/करतेस," असे म्हणून तुमच्या स्वतःच्या आत्मविश्वासाला तडा दिला जातो.
४. तुमच्या यशाचा हेवा वाटणे
तुमचा जोडीदार हा तुमचा सर्वात मोठा पाठीराखा असायला हवा. पण जर तुम्हाला एखादे यश मिळाले आणि तुमच्या जोडीदाराच्या चेहऱ्यावर आनंद दिसण्याऐवजी राग किंवा असुरक्षितता (Insecurity) दिसत असेल, तर ते नाते निकोप नाही.
५. शारीरिक किंवा वारंवार होणारा भावनिक हिंसाचार
हिंसाचार म्हणजे फक्त मारहाण नव्हे. ओरडणे, वस्तू फेकून मारणे, धमक्या देणे किंवा मौन पाळून (Silent Treatment) समोरच्याला मानसिक त्रास देणे हा देखील हिंसाचारच आहे. एकदा झालेली चूक ही चूक असू शकते, पण वारंवार घडणारी ही कृती एक 'पॅटर्न' आहे जो बदलणे कठीण असते.
महत्त्वाची टीप: कोणतेही नाते परिपूर्ण नसते, पण जिथे तुमचा स्वाभिमान धोक्यात येतो, तिथे प्रेमाला काहीच अर्थ उरत नाही. जर तुम्हाला ही लक्षणे तुमच्या नात्यात दिसत असतील, तर तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या किंवा तुमच्या जवळच्या विश्वासू व्यक्तीशी बोला.
