असुरक्षित संभोगानंतर गर्भधारणा टाळण्यासाठी तुम्ही काय करावे? स्त्रीरोगतज्ज्ञांकडून वैद्यकीय टिप्स जाणून घ्या.
असुरक्षित शरीरसंबंधानंतर गर्भधारणा टाळण्यासाठी 'इमर्जन्सी गर्भनिरोधक' (Emergency Contraception) हा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे. स्त्रीरोगतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार तुम्ही खालील पावले उचलू शकता:
१. आपत्कालीन गर्भनिरोधक गोळी : असुरक्षित संभोगानंतर लवकरात लवकर ही गोळी घेणे आवश्यक असते.
संभोगानंतर ७२ तासांच्या (३ दिवस) आत ही गोळी घेतल्यास ती सर्वाधिक प्रभावी ठरते. जितक्या लवकर घ्याल, तितकी तिची कार्यक्षमता जास्त असते. ही गोळी स्त्रीच्या शरीरातील ओव्हुलेशन (अंडमोचन) प्रक्रिया पुढे ढकलते, ज्यामुळे शुक्राणू आणि अंड्याचा संयोग होत नाही.
उपलब्धता: मेडिकल स्टोअर्समध्ये या गोळ्या डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवायही उपलब्ध असतात, पण तरीही डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उत्तम.
२. कॉपर टी :
हा सर्वात प्रभावी आपत्कालीन गर्भनिरोधक पर्याय मानला जातो. असुरक्षित संभोगानंतर ५ दिवसांच्या आत स्त्रीरोगतज्ज्ञांकडून गर्भाशयात कॉपर-टी बसवून घेतल्यास गर्भधारणा थांबवता येते. हे केवळ आपत्कालीन संरक्षणच देत नाही, तर पुढील ५ ते १० वर्षांसाठी दीर्घकालीन गर्भनिरोधक म्हणूनही काम करते.
महत्त्वाच्या वैद्यकीय टिप्स:
नियमित वापर टाळा: या 'इमर्जन्सी' गोळ्या आहेत. यांचा वारंवार वापर केल्यास हार्मोनल असंतुलन आणि मासिक पाळीत अनियमितता येऊ शकते.
मासिक पाळीची वाट पहा: गोळी घेतल्यानंतर तुमची पुढची मासिक पाळी वेळेवर येते का याकडे लक्ष द्या. जर पाळीला एका आठवड्यापेक्षा जास्त उशीर झाला, तर प्रेग्नन्सी टेस्ट करणे गरजेचे आहे.
STI कडे दुर्लक्ष करू नका: आपत्कालीन गोळ्या केवळ गर्भधारणा टाळतात, पण त्या लैंगिक संक्रमित आजारांपासून (HIV, सिफिलीस इ.) संरक्षण देत नाहीत.
टीप: जर तुम्हाला तीव्र पोटदुखी, जास्त रक्तस्त्राव किंवा चक्कर येत असेल, तर त्वरित स्त्रीरोगतज्ज्ञांशी संपर्क साधा.
सामान्य साइड इफेक्ट्स (बहुतेक तात्पुरते): मळमळ, उलट्या, डोकेदुखी, थकवा, पोटदुखी, स्तनात सूज/दुखणे, अनियमित रक्तस्राव किंवा स्पॉटिंग, पुढील पाळी अनियमित (हे १-२ महिन्यांत ठीक होते).
हे रोजच्या गर्भनिरोधक (कंडोम, OCP, Copper-T इ.) ची जागा घेऊ शकत नाहीत. वारंवार वापरल्याने हार्मोनल असंतुलन, अनियमित पाळी, अशक्तपणा येऊ शकतो. ही माहिती स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी पुरवलेली असली तरी प्रत्येक व्यक्तीची स्थिती वेगळी असते, म्हणून शक्य असल्यास स्त्रीरोगतज्ज्ञ कडून वैयक्तिक सल्ला घ्या. सुरक्षित राहा आणि जबाबदारीने निर्णय घ्या!
अस्वीकारण: हा लेख सामान्य माहितीवर आधारित आहे. वेबदुनिया याची जबाबदारी घेत नाही. कोणतेही पाऊल उचलण्यापूर्वी संबंधित तज्ञांचा सल्ला घ्या.
