Ramadan 2026 रमजान हा इस्लाम धर्मातील पवित्र महिना आहे. हा हिजरी (चंद्र) कॅलेंडरनुसार नववा महिना असतो. या महिन्यात मुस्लिम लोक सूर्योदयापासून (फज्र) ते सूर्यास्तापर्यंत (मग़रिब) रोजा (उपवास) ठेवतात. हे उपवास केवळ अन्न-पाणी सोडणे नव्हे, तर खोटे बोलणे, चुगली, क्रोध, बुरी नजर इत्यादी सर्व प्रकारच्या वाईट गोष्टींपासून दूर राहणे आहे.
रमजानचे मुख्य उद्देश:
अल्लाहची इबादत वाढवणे
कुराण शरीफची तिलावत करणे
गरीब-गरजूंना मदत करणे (सदका, फित्रा)
स्वतःला शुद्ध करणे आणि सहनशीलता वाढवणे
२०२६ मध्ये रमजान कधी सुरू आणि संपेल?
रमजानची सुरुवात आणि समाप्ती चंद्र दिसण्यावर (हिलाल/चंद्रमा दर्शन) अवलंबून असते. म्हणून नेहमी थोडी अनिश्चितता असते.
अंदाजे सुरुवात — १७ फेब्रुवारी २०२६ च्या संध्याकाळी (मंगळवार संध्याकाळी) किंवा १८ फेब्रुवारी २०२६ (बुधवार).
भारतात बहुतेक ठिकाणी पहिला रोजा १९ फेब्रुवारी २०२६ (गुरुवार) पासून सुरू होण्याची शक्यता जास्त आहे (चंद्र १८ फेब्रुवारी संध्याकाळी दिसला तर).
अंदाजे समाप्ती — १८ मार्च २०२६ (बुधवार) संध्याकाळी किंवा १९ मार्च २०२६ (गुरुवार).
ईद-उल-फित्र (ईद) १९ किंवा २० मार्च २०२६ ला साजरी होईल.
भारतात बहुतेक मुस्लिम समुदाय १९ फेब्रुवारी २०२६ पासून पहिला रोजा ठेवतील, पण स्थानिक मशिदी/मौलवी यांच्या घोषणेनुसार अंतिम निर्णय होतो.
महत्त्वाचे दिवस
लैलात-अल-कद्र (शब-ए-कद्र): ही पवित्र रात्र रमजानच्या शेवटच्या १० दिवसांतील विषम रात्रींपैकी एक असते (संभाव्य तारीख: १६ किंवा १७ मार्च २०२६).
रमजानचा शेवट: १९ किंवा २० मार्च २०२६.
ईद-उल-फित्र (रमजान ईद): २० किंवा २१ मार्च २०२६ रोजी साजरी होण्याची शक्यता आहे.
रमजानचे महत्त्व
कुराणचे अवतरण: असे मानले जाते की याच पवित्र महिन्यात प्रेषित हजरत मुहम्मद (स.) यांना अल्लाहकडून 'कुराण शरीफ'चे प्रथम ज्ञान प्राप्त झाले.
पापांची क्षमा: या महिन्यात खऱ्या श्रद्धेने उपवास करणाऱ्याचे मागील सर्व पाप अल्लाह माफ करतो, अशी धार्मिक धारणा आहे.
संयम आणि भक्ती: हा महिना केवळ अन्नाचा त्याग करण्याचा नसून वाईट विचार, खोटे बोलणे आणि रागावर नियंत्रण मिळवण्याचा (आत्मसंयम) काळ आहे.
मुख्य विधी आणि नियम
सहरी : सूर्योदयापूर्वी पहाटे जे जेवण केले जाते, त्याला 'सहरी' म्हणतात. त्यानंतर उपवासाची सुरुवात होते. रमजान महिन्यात मुस्लिम दररोज पहाटेपासून संध्याकाळपर्यंत उपवास करतात. फज्र (सकाळची प्रार्थना) आधी अन्न खाल्ले जाते. फज्रची प्रार्थना सुरू होताच खाणे-पिणे बंद होते.
इफ्तार : सूर्यास्तानंतर उपवास सोडला जातो, त्याला 'इफ्तार' म्हणतात. सहसा खजूर खाऊन उपवास सोडण्याची परंपरा आहे.
नमाज आणि तरावीह: दिवसातून पाच वेळा नमाज पठणासोबतच रात्री 'तरावीह' ही विशेष नमाज अदा केली जाते.
झकात: आपल्या उत्पन्नातील ठराविक हिस्सा गरीब आणि गरजूंना दान करणे या महिन्यात अनिवार्य मानले जाते.
उपासना दरम्यान, मुस्लिम दिवसभर काहीही खाणे किंवा पिणे टाळतात, अगदी पाणी देखील नाही. ते नकारात्मक विचार, राग आणि चुका टाळण्याचा प्रयत्न करतात. हा आत्मसंयम, संयम आणि आत्मशुद्धीचा काळ आहे.
रोजा दरम्यान पाळायचे नियम
सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत पाणी किंवा अन्नाचा एक कणही ग्रहण केला जात नाही.
कोणत्याही प्रकारची नशा (धूम्रपान इ.) वर्ज्य असते.
शरीर आणि मनाची शुद्धता राखणे आवश्यक असते.
आजारी व्यक्ती, गर्भवती महिला किंवा लहान मुलांना उपवासातून सवलत दिली जाते.
टीप: स्थानिक चंद्रदर्शनानुसार तुमच्या शहरातील 'सहरी' आणि 'इफ्तार'च्या अचूक वेळा बदलू शकतात.
वेगवेगळ्या भागात उपवासाचा कालावधी बदलतो
दिवसाच्या लांबीनुसार जगाच्या वेगवेगळ्या भागात उपवासाचा कालावधी बदलतो. विषुववृत्ताजवळील देशांमध्ये, उपवास अंदाजे १२ ते १४ तासांचा असतो. तथापि उत्तर युरोपीय देशांमध्ये, दिवस जास्त असल्याने उपवास १६ किंवा १८ तासांपर्यंत असू शकतो.
उदाहरणार्थ, नॉर्वे, आइसलँड किंवा स्वीडनसारख्या देशांमध्ये राहणारे मुस्लिम जास्त काळ उपवास करू शकतात. इंडोनेशिया, मलेशिया किंवा काही आफ्रिकन देशांमध्ये उपवासाचा कालावधी तुलनेने कमी असतो आणि साधारणपणे सारखाच असतो.
रमजान ईद-उल-फित्रच्या सणाने संपतो, जो आनंदाने, प्रार्थनांनी आणि दानधर्माने साजरा केला जातो. रमजानची सुरुवात आणि शेवट चंद्र दिसण्यावर अवलंबून असतो. म्हणून, त्याची नेमकी तारीख दरवर्षी बदलते. रमजान २०२६ जवळ येताच, जगभरातील मुस्लिम प्रार्थना आणि आध्यात्मिक शुद्धीकरणासह या पवित्र महिन्याची तयारी करतील.
अस्वीकरण: या लेखात दिलेली माहिती केवळ धार्मिक श्रद्धा आणि परंपरांवर आधारित आहे. वेबदुनिया या माहितीची अचूकता किंवा पुष्टी असल्याचा दावा करत नाही. कोणताही उपाय किंवा श्रद्धा स्वीकारण्यापूर्वी पात्र तज्ञाचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे.
