जानेवारी ते सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत यवतमाळ जिल्ह्यात २२० शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत, ज्यापैकी ३९ घटना केवळ सप्टेंबर महिन्यात घडल्या आहेत. दीर्घकाळ पडलेला कोरडेपणा (पावसाचा खंड), पिकांचे नुकसान, शेतीचा वाढता खर्च आणि कर्जाचा डोंगर यामुळे शेतकऱ्यांच्या अडचणींत मोठी भर पडली आहे.

यवतमाळ जिल्ह्यात शेतकऱ्यांची स्थिती अत्यंत गंभीर बनली आहे. शेतीचा वाढता खर्च, कर्जाचा दबाव आणि पिकांचे नुकसान यामुळे शेतकरी हवालदिल झाले आहेत. जानेवारी ते सप्टेंबर २०२६ दरम्यान जिल्ह्यात २२० शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांची नोंद झाली आहे—केवळ सप्टेंबर महिन्यातच ३९ शेतकऱ्यांनी आपले प्राण संपवले. याव्यतिरिक्त, ऑगस्ट महिन्यात ३४ शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांची नोंद झाली होती. या दोन महिन्यांतील एकूण ७३ घटनांनी जिल्ह्यातील कृषी संकटाची भीषणता पुन्हा एकदा अधोरेखित केली आहे.

यावर्षी दीर्घकाळ पावसाचा खंड पडल्यामुळे उभ्या पिकांवर विपरीत परिणाम झाला आहे. उत्पादनात घट होण्याची शक्यता असल्याने, शेतीसाठी केलेला खर्च वसूल करणेही शेतकऱ्यांसाठी कठीण झाले आहे.

पावसाअभावी पिकांचे नुकसान

ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात दीर्घकाळ पाऊस पडला नाही. पिकांच्या वाढीच्या अत्यंत महत्त्वाच्या टप्प्यावर पुरेसे पाणी न मिळाल्यामुळे कापूस, सोयाबीन आणि तूर यांसारख्या पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. कडक उन्हामुळे उभी पिके सुकू लागली आहेत.

मिळालेल्या माहितीनुसार, सोयाबीनच्या शेंगा नीट भरत नाहीत, तर कापसाची पाने आणि बोंडे गळत आहेत. परिणामी, कृषी उत्पादनात मोठी घट होण्याची शक्यता आहे. पिकांची खालावलेली स्थिती पाहता, शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर होणाऱ्या परिणामांबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे.

वाढता खर्च आणि कर्जाचा डोंगर

पेरणीपासून ते खते, बियाणे, कीटकनाशके खरेदी करणे आणि पिकांची निगा राखण्यापर्यंत शेतकऱ्यांना सतत खर्च करावा लागतो. मात्र, पिके वाया गेल्यामुळे आणि उत्पादनात घट अपेक्षित असल्याने, केलेला खर्च वसूल करणे कठीण झाले आहे. कर्जाचा डोंगर आणि सरकारी मदती मिळण्यास होणारा विलंब यामुळे शेतकऱ्यांचे हाल अधिकच वाढले आहेत. अशा परिस्थितीत, शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्थितीबाबत चिंता अधिक गडद झाली आहे. जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांची आकडेवारी या कृषी संकटाची तीव्रता स्पष्ट करते. तथापि, प्रत्येक प्रकरणामागील नेमकी कारणे ही स्वतंत्रपणे, प्रत्येक प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी करूनच निश्चित केली जाऊ शकतात.

केंद्रीय पथकाद्वारे शेतजमिनींची पाहणी

दुष्काळ आणि पिकांचे नुकसान यांसंबंधीची परिस्थिती जाणून घेण्यासाठी अलीकडेच एका केंद्रीय पथकाने जिल्ह्याला भेट दिली. या पथकातील सदस्यांनी शेतात जाऊन कापूस, सोयाबीन आणि तूर यांसारख्या पिकांची पाहणी केली.

उपलब्ध माहितीनुसार, जिल्ह्यात वार्षिक सरासरीच्या तुलनेत सुमारे ३१ टक्के कमी पाऊस झाला आहे. दीर्घकाळ पडलेल्या खंडामुळे (पावसाच्या अभावामुळे) पिकांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम झाला आहे. शेतकरी आता पिकांच्या नुकसानीच्या मूल्यांकनाची, तसेच सरकारी मदत आणि दिलासादायक उपाययोजनांच्या अंमलबजावणीची प्रतीक्षा करत आहेत.