महाराष्ट्रात मान्सूनने फिरवली पाठ! 'अल निनो'चे सावट... राज्य थेंब थेंब पाण्यासाठी तरसणार का?

'मृग नक्षत्र' (जे पारंपरिकरीत्या पावसाच्या आगमनाशी जोडले जाते) उलटूनही महाराष्ट्रात मान्सूनची प्रतीक्षा कायम आहे. शिवसेना (UBT) च्या मते, दुष्काळाची भीती वाढत चालली आहे. या विलंबाचे मुख्य कारण 'एल निनो'चा प्रभाव असल्याचे सांगितले जात आहे. जलाशय आटत चालले आहेत आणि अनेक भागांतील पाणीपातळी अत्यंत खालावली आहे.

शेतकरी चिंतेत; दुष्काळाचे सावट

जूनचा अर्धा महिना उलटून गेला आहे, तरीही महाराष्ट्रात मान्सूनचे कोणतेही चिन्ह दिसत नाही. सहसा मृग नक्षत्रात चांगला पाऊस पडतो, परंतु सध्या पावसाअभावी शेतकरी आणि सामान्य जनता चिंतेत आहे. या तीव्र उष्णतेच्या काळात शिवसेना (UBT) ने आपली चिंता व्यक्त केली आहे.

'एल निनो'चा प्रभाव

जागतिक हवामान संघटनेने सक्रिय 'एल निनो'बाबत इशारा दिला आहे, ज्यामुळे हवामानतज्ज्ञ आणि शेतकरी यांच्यातील चिंता वाढली आहे. सामान्यतः मान्सूनच्या आगमनापूर्वी अंदमान बेटांपासून केरळपर्यंत हवामान संतुलित राहते, परंतु यंदा अशी चिन्हे दिसत नाहीत.

मान्सून सध्या दक्षिण कोकण भागात स्थिरावला

हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, मान्सून सध्या दक्षिण कोकण भागात स्थिरावला आहे. सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी आणि कोल्हापूरच्या काही भागांत पाऊस पडला असला, तरी त्यानंतर ही प्रणाली कमकुवत झाली. मुंबई आणि आसपासच्या परिसरात संध्याकाळी हलका पाऊस आणि विजांच्या कडकडाटासह पावसाची शक्यता आहे, परंतु सध्या तरी सतत मुसळधार पाऊस पडण्याची चिन्हे नाहीत. पुढील चार ते पाच दिवसांत परिस्थितीत बदल होऊ शकतो, असे हवामान विभागाच्या (IMD) अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. २० जूनच्या सुमारास महाराष्ट्रात मान्सून पुन्हा जोर धरू शकतो आणि त्यामुळे मुंबईत मुसळधार पावसाची शक्यता निर्माण होऊ शकते.

अपुरा पाऊस पडण्याचा अंदाज

तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, यंदा मान्सून सर्वप्रथम मुंबईत दाखल होणार नाही; त्याऐवजी तो कर्नाटकातून मराठवाडा आणि विदर्भ या प्रदेशांकडे सरकेल. 'एल निनो'मुळे पावसाची तूट निर्माण होण्याचीही शक्यता आहे. परिणामी, शेतकरी आता 'आर्द्रा नक्षत्रा'वर आशा लावून बसले आहेत.

शेती क्षेत्रातील संकट

शेतकरी सहसा जूनच्या सुरुवातीपासूनच पेरणीची तयारी करतात, परंतु यंदा पावसामुळे बहुतांश शेतकरी तयारी करू शकलेले नाहीत. हा गेल्या ५० वर्षांतील सर्वात उष्ण उन्हाळा मानला जात आहे. कडक उन्हामुळे शेते करपली आहेत आणि जलाशय जवळपास कोरडे पडले आहेत.

धरणामधील पाणीसाठा

महाराष्ट्रातील धरणांमधील पाणीसाठा केवळ २५ टक्क्यांपर्यंत खाली आला आहे. मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांसह प्रमुख धरणांमधील परिस्थिती चिंताजनक आहे. जलसंपदा विभागाने शेतकऱ्यांना पेरणी पुढे ढकलण्याचा आणि पावसाची वाट पाहण्याचा सल्ला दिला आहे.

भविष्यातील संभाव्य धोके

पॅसिफिक महासागरातील वाढत्या तापमानामुळे 'एल निनो'चा प्रभाव अधिक तीव्र होण्याची भीती आहे. यावेळी 'एल निनो'चा परिणाम अत्यंत गंभीर असू शकतो, ज्यामुळे दुष्काळाची परिस्थिती अधिक बिकट होऊ शकते. या परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी शेतकरी, सामान्य जनता आणि सरकारने आतापासूनच सज्ज राहणे आवश्यक आहे.