श्रावण महिन्यात महिलांनी कोणते नियम पाळावेत?

मराठी संस्कृतीत श्रावण महिना हा अत्यंत पवित्र, मंगलमय आणि व्रतांचा महिना मानला जातो. या महिन्यात महिला अनेक प्रकारची व्रते (उदा. मंगळागौरी व्रत, जिवतीची पूजा, श्रावणी सोमवार, सत्यनारायण इ.) करतात. तसेच श्रावण महिन्यात महिलांनी पाळावयाचे धार्मिक, सात्विक आणि आरोग्याशी संबंधित प्रमुख नियम आज आपण पाहणार आहोत. 

१. पूजा व व्रतांचे नियम (Religious Rules)

नित्य पूजा व नामस्मरण: रोज सकाळी लवकर उठून स्नान उरकून घरातील देवांची पूजा करावी. 'ॐ नमः शिवाय' हा मंत्र किंवा शिवलीलामृत, गणपती अथर्वशीर्ष आणि स्तोत्रांचे पठण करावे.

श्रावणी सोमवार व्रत: श्रावणी सोमवारी शिवशंभूची पूजा करावी. शिवाला बेलपत्र, पांढरी फुले, अक्षता आणि दूध/जलाभिषेक अर्पण करावा.

मंगळागौरी व्रत: नवविवाहित महिलांनी श्रावणातील दर मंगळवारी मंगळागौरीचे पूजन करून रात्री जागरण आणि पारंपरिक खेळ (फुगडी, पिंगा इ.) खेळावेत.

जिवतीची पूजा: श्रावणातील दर शुक्रवारी आपल्या मुलांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि उत्तम आरोग्यासाठी 'जिवती देवीची' पूजा करावी व तिची आरती म्हणावी.

उपवासाचे नियम: उपवास करताना तो सात्विक असावा. जास्त तळलेले किंवा तेलकट पदार्थ खाणे टाळावे.

२. आहार व सात्विकतेचे नियम (Dietary Rules)

पूर्ण शाकाहार: श्रावण महिन्यात मांसाहार (Non-veg), अंडी पूर्णपणे वर्ज्य मानले जातात.

कांदा-लसूण टाळणे: शक्य असल्यास श्रावणात देवाच्या नैवेद्यासाठी आणि रोजच्या जेवणात कांदा व लसूण यांचा वापर टाळावा किंवा कमी करावा.

सात्विक भोजन: शिळे अन्न न खाता ताजे, सुपाच्य आणि सात्विक अन्न ग्रहण करावे. पावसाळ्याच्या दिवसांत पचनशक्ती मंद असते, त्यामुळे हलका आहार घेणे आरोग्यासाठीही हितकारक ठरते.

३. आचरण आणि विचार (Behavioral Rules)

वाचा आणि विचार शुद्ध ठेवणे: कोणाबद्दलही वाईट विचार मनात आणू नये, कोणाची निंदा किंवा चुगली करू नये.

घरात आनंदी वातावरण: घरात शांतता, प्रसन्नता आणि मांगल्याचे वातावरण ठेवावे. वादविवाद किंवा भांडणे टाळावीत.

दानधर्म: शक्य असेल तसे गरीब, गरजू किंवा पुरोहितांना अन्न, धान्य, वस्त्र किंवा फळांचे दान करावे.

४. सुवासिनी आणि श्रृंगाराशी संबंधित नियम

सौभाग्यालंकार धारण करणे: श्रावणात महिलांनी हातात हिरवा चुडा (हिरव्या काचेच्या बांगड्या), पायात जोडवी आणि गळ्यात मंगळसूत्र घालणे अतिशय शुभ मानले जाते.

मेहंदी व शृंगार: नागपंचमी व मंगळागौरीच्या दिवशी हातावर मेहंदी काढणे, कपाळावर टिकली/कुंकू लावणे आणि छान पारंपरिक वस्त्रे (साडी) परिधान करणे सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जाते.

थोडक्यात सांगायचे तर: श्रावण महिना हा केवळ उपवास किंवा कर्मकांडाचा नसून मन, शरीर आणि विचारांची शुद्धी करण्याचा काळ आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik