भारताला पहिली डेंग्यू लस मिळाली; ही लस कशी काम करते आणि कोणाला दिली जाईल? जाणून घ्या

भारताने पहिल्यांदाच डेंग्यू प्रतिबंधक लस QDENGA ला मंजुरी दिली आहे. ही लस डेंग्यू विषाणूच्या चारही प्रकारांपासून संरक्षण देण्यासाठी विकसित करण्यात आली आहे.  

भारतात पहिल्यांदाच डेंग्यू प्रतिबंधक लसीला मंजुरी देण्यात आली आहे. भारताच्या औषध नियामक मंडळाने जपानची औषध कंपनी 'टाकेडा फार्मास्युटिकल्स'च्या QDENGA या डेंग्यू लसीला मंजुरी दिली आहे. ही मंजुरी अशा वेळी मिळाली आहे, जेव्हा गेल्या दोन दशकांत भारतात डेंग्यूच्या रुग्णांमध्ये ११ पटींनी वाढ झाली आहे. कंपनीच्या मते, जागतिक डेंग्यूच्या एकूण रुग्णांपैकी सुमारे एक तृतीयांश रुग्ण भारतात आहे.

डेंग्यू कसा पसरतो?

डेंग्यू हा एक विषाणूजन्य आजार आहे जो संक्रमित एडीस डासाच्या चाव्यामुळे पसरतो. उष्ण हवामान असलेल्या देशांमध्ये डेंग्यूचा धोका जास्त असतो. बहुतेक लोकांना कोणतीही लक्षणे जाणवत नाहीत किंवा सौम्य लक्षणे दिसतात, परंतु काही प्रकरणांमध्ये तो गंभीर आणि प्राणघातक देखील होऊ शकतो. डेंग्यू विषाणूचे चार प्रकार आहे आणि एकदा संसर्ग झाल्यानंतरही, व्यक्तीला दुसऱ्या प्रकारच्या विषाणूचा पुन्हा संसर्ग होऊ शकतो.

डेंग्यूची लक्षणे कोणती?

डेंग्यूची लक्षणे साधारणपणे संसर्गानंतर ४ ते १० दिवसांनी दिसू लागतात आणि ती २ ते ७ दिवस टिकू शकतात. यामध्ये तीव्र ताप, तीव्र डोकेदुखी, डोळ्यांच्या मागे वेदना, स्नायू आणि सांधेदुखी, मळमळ, उलट्या, पुरळ आणि सुजलेल्या ग्रंथी यांचा समावेश होतो. दुसऱ्यांदा संसर्ग झाल्यास गंभीर डेंग्यूचा धोका वाढतो. अशा प्रकरणांमध्ये, तीव्र पोटदुखी, सतत उलट्या होणे, जलद श्वास घेणे, हिरड्यांमधून किंवा नाकातून रक्तस्त्राव होणे, उलट्या किंवा शौचातून रक्त येणे, जास्त तहान लागणे, त्वचा थंड आणि फिकट पडणे, आणि अशक्तपणा यांसारखी लक्षणे दिसू शकतात. ही लक्षणे दिसल्यास, त्वरित वैद्यकीय मदत घ्यावी.

QDENGA काय आहे?

क्यूडेंगा ही डेंग्यूची लस आहे जी प्रौढ, किशोरवयीन आणि चार वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या मुलांना दिली जाऊ शकते. यामध्ये डेंग्यू विषाणूच्या चारही प्रकारांचे कमकुवत केलेले स्वरूप असते, जे आजार निर्माण करत नाहीत, परंतु शरीराच्या रोगप्रतिकार प्रणालीला विषाणूशी लढण्यासाठी तयार करतात. जेव्हा ही लस दिली जाते, तेव्हा शरीराची रोगप्रतिकार प्रणाली या कमकुवत केलेल्या विषाणूंना ओळखते आणि त्यांच्याविरुद्ध अँटीबॉडीज तयार करते. जर एखादी व्यक्ती नंतर खऱ्या डेंग्यू विषाणूच्या संपर्कात आली, तर शरीर आधीच तयार झालेल्या प्रतिपिंडांचा वापर करून त्वरीत विषाणूशी लढते. कंपनीच्या मते, ही लस डेंग्यू विषाणूच्या चारही प्रकारांपासून संरक्षण देण्यासाठी तयार केली आहे आणि यासाठी आधी डेंग्यू झालेला असणे आवश्यक नाही. लस देण्यापूर्वी कोणत्याही चाचणीची आवश्यकता नाही.

लस कशी दिली जाईल?

ही लस डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार दिली जाते. ती हाताच्या त्वचेखाली इंजेक्शनद्वारे दिली जाते. संपूर्ण कोर्समध्ये दोन डोस असतात, ज्यांच्यामध्ये किमान तीन महिन्यांचे अंतर असते. जर दुसऱ्या डोसला कोणत्याही कारणास्तव विलंब झाला, तर तो पुन्हा सुरू करण्याची आवश्यकता नाही. दुसरा डोस उपलब्ध होताच दिला जाऊ शकतो.

तसेच या लसीमुळे इंजेक्शन दिलेल्या जागी वेदना किंवा लालसरपणा, डोकेदुखी, स्नायूदुखी, अशक्तपणा आणि अस्वस्थ वाटणे यांसारखे दुष्परिणाम होऊ शकतात. काही लोकांना तापही येऊ शकतो. हे दुष्परिणाम सहसा सौम्य असतात आणि काही दिवसांत बरे होतात. पहिल्या डोसनंतरच्या तुलनेत दुसऱ्या डोसनंतर हे दुष्परिणाम कमी प्रमाणात दिसून आले.

ही लस कोणी घेऊ नये?

ज्या लोकांना मागील डोसनंतर ऍलर्जीची प्रतिक्रिया आली आहे, त्यांना ही लस देऊ नये. याव्यतिरिक्त, ज्यांची रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत आहे, एचआयव्ही संसर्गामुळे ज्यांची रोगप्रतिकारशक्ती कमी झाली आहे, जे रोगप्रतिकारशक्ती कमी करणारी औषधे घेत आहे, गर्भवती महिला, ज्यांना गर्भधारणा करायची आहे आणि ज्या स्तनपान करत आहे, अशा लोकांना ही लस देऊ नये.

Edited By- Dhanashri Naik