स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी हे योगासने नियमित करावे

स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी योग उपयुक्त ठरू शकतो. आसने, प्राणायाम आणि ध्यान यांच्या माध्यमातून बुद्धी तल्लख करून स्मरणशक्ती आणि मेंदूच्या इतर उल्लेखनीय क्षमता वाढवता येतात. तथापि, योगासोबतच पौष्टिक आहार आणि निरोगी जीवनशैली देखील उपयुक्त ठरते. 

स्मरणशक्ती म्हणजे अशी मानसिक प्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये व्यक्ती इंद्रियांद्वारे माहिती मिळवते, ती मेंदूत साठवते आणि नंतर गरजेनुसार आठवते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, स्मरणशक्ती म्हणजे अनुभवलेल्या गोष्टी अचूकपणे आठवणे. चांगली स्मरणशक्ती तीक्ष्ण असते. व्यक्ती शिकलेल्या गोष्टी पटकन आठवू शकते. शिवाय, गोष्टी दीर्घकाळ लक्षात राहतात. ते मोठ्या प्रमाणात माहिती लक्षात ठेवू शकतात.

मेंदूच्या एखाद्या भागाला इजा झाली तरी स्मरणशक्तीवर लक्षणीय परिणाम होत नाही. यावरून हे देखील स्पष्ट होते की, सर्व स्मृती घटना मेंदूच्या एकाच भागात सामावलेल्या नसतात. अनेक लोक स्मरणशक्ती कमकुवत झाल्याची तक्रार करतात. पण असे का होते? लोक गोष्टी कशा विसरतात?

स्मरणशक्ती कमी होण्याची अनेक कारणे असू शकतात, जसे की औषधे, मद्यपान, अमली पदार्थ, चिंता आणि तणाव, अतिरिक्त मानसिक काम, नैराश्य, मेंदूला झालेली इजा, संसर्ग, थायरॉईडचे विकार, निद्रानाश, पौष्टिकतेची कमतरता, वाढत्या वयाचे परिणाम, विचारदोष, स्मृतिभ्रंश आणि मानसिक विकार.

स्मरणशक्ती सुधारण्यासाठी योग उपयुक्त ठरू शकतो. आसने, प्राणायाम आणि ध्यानाच्या माध्यमातून मेंदूची क्षमता तीक्ष्ण करता येते, ज्यामुळे स्मरणशक्ती तसेच मेंदूच्या इतर उल्लेखनीय क्षमता वाढतात. तथापि, योगासोबतच पौष्टिक आहार आणि निरोगी जीवनशैली देखील उपयुक्त ठरते.

कोणती योगासने स्मरणशक्ती सुधारू शकतात?

सिद्धासन

स्वस्तिकासन

वज्रासन

सर्वांगासन

भुजंगासन

स्मरणशक्ती वाढवण्यासाठी हे खूप उपयुक्त आहे. सिद्धासन, स्वस्तिकासन आणि वज्रासन यांच्या सरावाने स्थिरता आणि शक्ती मिळते.

सर्वांगासन

सर्वांगासनाच्या  नियमित सरावामुळे हृदयाला मेंदूकडे शुद्ध रक्त पंप करण्यास भाग पाडले जाते, ज्यामुळे प्रत्येक पेशीला ऑक्सिजन आणि रक्ताचा पुरवठा होतो. यामुळे मेंदू सक्रिय होतो, ज्यामुळे मानसिक शक्ती, आकलनशक्ती आणि बौद्धिक क्षमता वाढते. मुलांमध्ये याचा सराव केल्याने थायरॉईड आणि पिट्यूटरी ग्रंथी देखील सक्रिय होतात, परिणामी उंचीमध्ये लक्षणीय वाढ होते.

भुजंगासना

भुजंगासन पाठदुखी, सायटिका वेदना, स्लिप डिस्क, मानदुखी आणि पाठीच्या कण्याच्या इतर समस्यांवर उपचार करण्यासाठी उपयुक्त आहे. हे दमा, मधुमेह आणि पोटाशी संबंधित आजार बरे करण्यासाठी देखील उपयुक्त आहे. मेंदूचे विविध भाग मणक्याशी जोडलेले असल्यामुळे, त्याचे आरोग्य निरोगी मेंदू आणि स्मरणशक्तीसाठी योगदान देते.

ॐ चा जाप 

ध्यान, प्राणायाम आणि 'ॐ'चा जप केल्याने मेंदूची क्षमता वाढू शकते. 'एकाग्रता, स्मरणशक्ती आणि थकवा यावर ओंकार जपाचा परिणाम' या विषयावर एक अभ्यास करण्यात आला. त्यात असे आढळून आले की, ५ मिनिटांची दीर्घ श्वासोच्छ्वास प्रक्रिया, ३० मिनिटांचा 'ओम' जप आणि ५ मिनिटांच्या प्रार्थनेमुळे एका महिन्यात एकाग्रता आणि स्मरणशक्ती वाढते आणि थकवा कमी होतो. 

स्तोत्र 

ध्यान किंवा मंत्रजपामुळे स्मरणशक्ती वाढते. डोळ्यांनी पाहिलेल्या, कानांनी ऐकलेल्या आणि जिभेने बोललेल्या शब्दांचा स्मरणशक्तीवर विशेष परिणाम होतो. यामुळे व्यक्ती सहजपणे एकाग्र होते आणि तिचे लक्ष इकडे-तिकडे विचलित होत नाही. जपाने निर्माण होणाऱ्या लहरींचा मेंदूवर परिणाम होतो, ज्यामुळे स्मरणशक्ती वाढण्यास मदत होते.

भ्रामरी प्राणायाम

शारीरिक आणि मानसिक समस्यांवर प्राणायाम हाच एकमेव उपाय आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By - Priya Dixit