Holi 2026: लाठमार पासून ते फूल होळीपर्यंत, भारतात किती प्रकारे होळी साजरी केली जाते? जाणून घ्या खास परंपरांबद्दल

Types of Holi : भारतातील होळी हा केवळ एक सण नाही तर सांस्कृतिक विविधतेचा उत्सव आहे. वेगवेगळ्या प्रदेशांमध्ये तो साजरा करण्याच्या पद्धती इतक्या अनोख्या आहे की त्याला अनेक प्रकारांमध्ये विभागता येते. भारतातील होळी हा केवळ रंगांचा सण नाही तर विविध परंपरांचा संगम आहे. होळी साजरी करण्याच्या अनोख्या पद्धतींबद्दल जाणून घ्या, ज्यामध्ये लठमार होळीचा समावेश आहे. देशभरात वेगवेगळ्या परंपरांसह होळी साजरी केली जाते. लठमार होळीसह भारतातील होळीच्या प्रमुख प्रकारांबद्दल आणि त्यांच्या खास वैशिष्ट्यांबद्दल येथे जाणून घ्या.

होळीचे हे ११ मुख्य प्रकार सर्वात प्रसिद्ध आहेत

१. होलिका दहन (पारंपारिक होळी)

हा संपूर्ण भारतात साजरा केला जातो. वाईटावर चांगल्याचा विजय दर्शवण्यासाठी सुक्या लाकडाचा आणि शेणाच्या गोवऱ्यांचा ढीग जाळला जातो. त्याला 'छोटी होळी' असेही म्हणतात.

२. धुळेंडी (रंगांची होळी)

होळीका दहनानंतरच्या दिवशी, जेव्हा आपण गुलाल, पाणी आणि रंगांनी खेळतो तेव्हा त्याला 'धुळेंडी' म्हणतात. हा होळीचा सर्वात लोकप्रिय प्रकार आहे.

३. लाठमार होळी (बरसाणा आणि नांदगाव)

ही जगभरात प्रसिद्ध आहे. येथे महिला पुरूषांना काठ्यांनी मारतात, तर पुरुष ढालींनी स्वतःचे रक्षण करतात. हे राधा आणि कृष्णाच्या प्रेमाचे आणि खेळकरपणाचे प्रतीक आहे.

४. फुलांची होळी (वृंदावन)

मथुरा आणि वृंदावन (विशेषतः बांके बिहारी मंदिर) च्या मंदिरांमध्ये, रंगांऐवजी गुलाब, झेंडू आणि चमेलीच्या फुलांनी होळी खेळली जाते. हा एक अतिशय शांत आणि आध्यात्मिक अनुभव आहे.

५. रंग पंचमी (महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश)

मुख्य होळीच्या पाच दिवसांनी रंग पंचमी साजरी केली जाते. इंदूरसारख्या शहरांमध्ये, या दिवशी 'गेर' (मोठ्या मिरवणुका) काढल्या जातात, जिथे आकाशात रंग उधळले जातात.

६. होला मोहल्ला (पंजाब)

शीख समुदाय हा शौर्याचा सण म्हणून साजरा करतो. आनंदपूर साहिबमध्ये, निहंग शीख युद्धकला, घोडेस्वारी आणि तलवारबाजीचे प्रदर्शन करतात.

७. कुमाऊनी होळी (उत्तराखंड) 

येथे, होळी संगीताने साजरी केली जाते. ती 'बैठकी होळी' (शास्त्रीय संगीत गाऊन) आणि 'खादी होळी' (गावोगावी नाचून) म्हणून ओळखली जाते.

८. डोल जत्रा (पश्चिम बंगाल) 

येथे, याला 'बसंत उत्सव' म्हणतात. लोक पिवळे कपडे घालतात, भगवान श्रीकृष्णाची 'डोल' (झोला) मिरवणूक काढतात आणि शांततेत गुलाल वाजवतात.

९. भस्म होळी (वाराणसी) 

येथे, मणिकर्णिका घाटावर अंत्यसंस्काराच्या चितेच्या (भस्म) राखेने होळी खेळली जाते.

१०. शिग्मो (गोवा) 

हा कोकणी समुदायाचा वसंत ऋतूचा उत्सव आहे, ज्यामध्ये लोकनृत्ये आणि झांकी सादर केली जातात.

११. याओसांग (मणिपूर) 

हा ५ दिवस चालतो आणि मुख्य कार्यक्रम 'थबल चोंगबा' (पारंपारिक नृत्य) आहे.

भारतात होळी अनेक स्वरूपात साजरी केली जाते, फक्त एकच नाही. लठमार होळीपासून ते फूलवाली होळीपर्यंत, प्रत्येक प्रदेशाच्या स्वतःच्या विशिष्ट परंपरा आहे. ही विविधता भारताची संस्कृती इतकी समृद्ध बनवते.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik