Holashtak 2026: होलाष्टक म्हणजे काय? महाराष्ट्रात खरंच शुभ कार्ये वर्ज्य असतात का? पाहा शास्त्र काय सांगतं

Holashtak 2026: रंगांचा सण, होळी हा हिंदू धर्मातील प्रमुख आणि सर्वात मोठ्या सणांपैकी एक आहे. या सणादरम्यान लोक एकमेकांना रंग लावतात आणि एकमेकांना आलिंगन देऊन एकमेकांना आनंदी आणि समृद्ध सुट्टीच्या शुभेच्छा देतात. धार्मिक श्रद्धेनुसार, होळीच्या आधीचे आठ दिवस खूप धोकादायक मानले जातात. असे म्हटले जाते की या काळात नकारात्मक शक्तींची ऊर्जा वाढते. या काळाला होलाष्टक म्हणतात. होळीच्या आठ दिवस आधी हा काळ सुरू होतो आणि या काळात कोणतेही शुभ किंवा नवीन काम केले जात नाही. होलाष्टक का धोकादायक मानला जातो ते जाणून घेऊया. 

या वर्षी होलाष्टक कधी आहे? होलाष्टक अशुभ का मानला जातो?

होलाष्टकचे वर्णन पौराणिक कथेनुसार, प्राचीन काळात भगवान विष्णूचे दोन महान भक्त होते, प्रल्हाद आणि हिरण्यकशिपूची बहीण होलिका. होलाष्टकच्या या आठ दिवसांत प्रल्हादचे वडील हिरण्यकशिपू यांनी त्यांचा मुलगा प्रल्हादला विविध प्रकारचे छळ केले. शेवटच्या दिवशी, हिरण्यकशिपूने त्याची बहीण होलिकेला प्रल्हादासोबत अग्नीत बसण्यास सांगितले, परंतु होलिका जळाली, परंतु प्रल्हाद वाचला. म्हणूनच शास्त्रांमध्ये हे आठ दिवस अशुभ मानले जातात.

होलाष्टक कधी सुरू होतो?

हिंदू कॅलेंडरनुसार, होलाष्टक फाल्गुनाच्या शुक्ल पक्षाच्या अष्टमी तिथीला सुरू होते आणि फाल्गुनाच्या पौर्णिमेच्या दिवशी होलिका दहनाने संपते. या वर्षी, होलाष्टक २३ फेब्रुवारी रोजी सुरू होतो आणि ३ मार्चपर्यंत चालेल.

होलाष्टकच्या काळात हे उपक्रम केले जात नाहीत

होलाष्टकाच्या आठ दिवसांत लग्न, मुंडन, आणि गृहप्रवेश यासारखे शुभ कार्य केले जात नाहीत. या काळात अनेक कुटुंबे नवीन व्यवसाय सुरू करणे किंवा मोठी खरेदी करणे टाळतात, कारण असे मानले जाते की या काळात केलेल्या कृतींचे चांगले परिणाम मिळत नाहीत.

उत्तर भारतात सर्वाधिक प्रभाव

पंजाब, हरियाणा, राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि उत्तर प्रदेश या राज्यांमध्ये होलाष्टकाचा प्रभाव सर्वाधिक असतो. येथे या ८ दिवसांत शुभ कार्यांवर पूर्णपणे बंदी असते. असे मानले जाते की या काळात ग्रह 'उग्र' स्वरूपात असतात.

महाराष्ट्र आणि दक्षिण भारताची स्थिती

महाराष्ट्र: महाराष्ट्रात होलाष्टकाचा प्रभाव उत्तर भारतासारखा तीव्र नाही. आपल्याकडे पंचांगानुसार मुहूर्त असल्यास काही कार्ये केली जातात, मात्र तरीही अनेक लोक सावधगिरी म्हणून या काळात नवीन वस्तू खरेदी करणे किंवा मोठे व्यवहार टाळतात.

दक्षिण भारत: दक्षिण भारतात (तमिळनाडू, केरळ, कर्नाटक) होलाष्टकाची संकल्पना तितकीशी प्रचलित नाही. तिथे स्थानिक पंचांग आणि ग्रहांच्या स्थितीनुसार शुभ कार्ये ठरवली जातात.

होलाष्टक अशुभ मानण्यामागचे शास्त्रीय व पौराणिक कारण

पौराणिक कथेनुसार, याच ८ दिवसांत हिरण्यकश्यपूने प्रल्हादाला प्रचंड त्रास दिला होता आणि शेवटी होलिका दहनाचा प्रयत्न केला होता. ज्योतिषशास्त्रानुसार, या काळात सूर्य, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरु, शुक्र, शनी आणि राहू हे आठही ग्रह क्रूर किंवा उग्र होतात, ज्यामुळे घेतलेल्या निर्णयांचे फळ शुभ मिळत नाही असे मानले जाते.

होलाष्टकात काय टाळावे आणि काय करावे?

काय टाळावे? (Don'ts): मुंज, लग्न किंवा साखरपुडा तसेच मांगलिक कार्य, बारसे, नवीन घराचे भूमिपूजन किंवा गृहप्रवेश, नवीन व्यवसाय सुरू करणे, मौल्यवान वस्तूंची खरेदी.

काय करावे? (Dos): नामस्मरण आणि कोठल्याही देवाची भक्ती, दान-धर्म आणि गरजूंची मदत, मंत्रसाधना किंवा ध्यान, होळीच्या तयारीचे नियोजन.