कमी दिवसांत भरपूर नफा मिळवून देणारे नगदी पीक - फुलकोबी लागवड!

फुलकोबी हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे आणि फायदेशीर नगदी पीक आहे. योग्य नियोजन आणि आधुनिक पद्धतीचा वापर केल्यास फुलकोबीच्या शेतीतून कमी दिवसांत भरपूर नफा मिळवता येतो. महाराष्ट्रातील हवामानानुसार फुलकोबी लागवडीची संपूर्ण माहिती आज आपण पाहणार आहोत.

१. हवामान आणि जमीन    
हवामान: फुलकोबी हे प्रामुख्याने थंड आणि दमट हवामानात येणारे पीक आहे. गड्डा तयार होताना तापमान १५∘C ते २०∘C च्या दरम्यान असणे उत्तम मानले जाते. जास्त तापमानामुळे गड्यांचा दर्जा बिघडतो.  
जमीन: मध्यम ते भारी, पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी आणि सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेली जमीन (सामू/pH ६ ते ७) या पिकासाठी योग्य ठरते.

२. लागवडीचा हंगाम आणि सुधारित जाती
महाराष्ट्रात प्रामुख्याने तीन हंगामात कोबीची लागवड केली जाते
पावसाळी (लवकर येणाऱ्या)-जून - जुलै:पूसा कतकी, अर्ली कुंवारी, पुसा दिपाली, सिंजेंटा ६०९९
हिवाळी (मध्यम)    ऑगस्ट - सप्टेंबर: पुसा शुब्रा, पुसा सिंथेटिक, पंत शुब्रा
उन्हाळी (उशिरा येणाऱ्या)ऑक्टोबर - नोव्हेंबर: पुसा स्नोबॉल, स्नोबॉल १६

३. रोपवाटिका व्यवस्थापन  
फुलकोबीची थेट शेतात लागवड न करता आधी रोपे तयार केली जातात.
१ हेक्टर लागवडीसाठी सुमारे ३७५ ते ५०० ग्रॅम बियाणे पुरेसे होते.गादीवाफ्यावर बियाणे पेरून गादीवाफे प्लास्टिक किंवा गवताने झाकावेत. ५ ते ६ दिवसांत कोंब आल्यावर आच्छादन काढून टाकावे.रोपे साधारण ३ ते ४ आठवड्यांची (४ ते ५ पानांवर) झाली की ती मुख्य शेतात लावण्यासाठी तयार होतात.   

४. मुख्य शेताची तयारी आणि लागवड  
शेत चांगले नांगरून, कुळवून भुसभुशीत करावे आणि हेक्टरी २० ते २५ टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.
लागवडीचे अंतर: * लवकर येणाऱ्या जातींसाठी: ४५ सेमी × ४५ सेमी किंवा ४५ सेमी × ३० सेमी.उशिरा येणाऱ्या जातींसाठी: ६० सेमी × ४५ सेमी.  
रोपांची लागवड नेहमी संध्याकाळच्या वेळी करावी आणि लागवडीनंतर लगेच हलके पाणी द्यावे.  

५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन  
खत व्यवस्थापन: नत्र, स्फुरद आणि पालाश (१५०:७५:७५ किलो प्रति हेक्टर) द्यावे. नत्राचा अर्धा डोस आणि स्फुरद-पालाश पूर्ण डोस लागवडीच्या वेळी द्यावा. उर्वरित नत्र लागवडीनंतर १ महिन्याने द्यावे.  
बोरॉनचा वापर: कोबीचे गड्डे पांढरेशुभ्र राहण्यासाठी आणि कडक होण्यासाठी प्रति एकरी ५ किलो बोराॅक्स (Borax) खत देणे अत्यंत आवश्यक आहे. बोरॉनच्या कमतरतेमुळे गड्यांवर तांबडे डाग पडतात.  
पाणी: पिकाला जमिनीच्या मगदुरानुसार १० ते १२ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. गड्डा तयार होताना पाण्याचा ताण पडू देऊ नये.  

६. काढणी आणि उत्पादन
जातीनुसार लागवडीनंतर ६० ते ९० दिवसांत गड्डे काढणीस तयार होतात.गड्डा घट्ट आणि पांढरा असतानाच, पानाच्या आवरणासह (दोन पानांसह) देठ कापून काढणी करावी.
उत्पादन: सरासरी हेक्टरी २०० ते २५० क्विंटल उत्पादन मिळते.

विशेष टीप : गड्डा पांढराशुभ्र ठेवण्यासाठी काढणीच्या १ आठवडा आधी कोबीची सभोवतालची पाने गड्यावर गोळा करून सुतळीने हलकी बांधावीत, जेणेकरून थेट सूर्यप्रकाश गड्यावर पडणार नाही आणि गड्याचा रंग पिवळा पडणार नाही.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik