फणस शेती: लागवड, खत व्यवस्थापन आणि भरघोस उत्पन्न

फणस लागवड करण्यासाठी हवामान, माती आणि योग्य नियोजनाची माहिती जाणून घ्या.

१. हवामान व जमीन
हवामान: उष्ण व दमट हवामान फणसासाठी अत्यंत उत्तम मानले जाते.
जमीन: चांगला निचरा होणारी, खोल आणि सुपीक जमीन लागवडीसाठी योग्य असते. पाण्याचा निचरा न होणाऱ्या जमिनीत झाडाची मुळे कुजण्याचा धोका असतो.
जमिनीचा सामू (pH): ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा.

२. प्रसिद्ध जाती
कोकण प्रचिती: उत्तम दर्जाची आणि मध्यम आकाराची फळे देणारी जात.
कोकण सम्राट: मोठ्या आकाराची फळे आणि गोड गरासाठी प्रसिद्ध.
स्थानिक जाती: कापा (कडक गराचा फणस) आणि बरका (मऊ गराचा फणस).

३. लागवडीची पद्धत व अंतर
कलम/रोप निवड: बी किंवा कलमांपासून लागवड करता येते. मात्र, चांगल्या उत्पन्नासाठी गुटी कलम किंवा कलम केलेल्या रोपांचा वापर करावा.
अंतर: दोन रोपांमध्ये १० x १० मीटर किंवा ८ x ८ मीटर अंतर ठेवावे.
खड्ड्याचा आकार: १ x १ x १ मीटर आकाराचे खड्डे खणावेत. खड्डे उन्हाळ्यात वाळू देऊन त्यात शेणखत, उत्तम माती आणि ५० ग्रॅम लिंडेन पावडर मिसळून भरावेत.

४. लागवडीची वेळ
पावसाळ्याच्या सुरुवातीला (जून - जुलै) लागवड करणे सर्वात सोयीस्कर ठरते, ज्यामुळे रोपांची मुळे जमिनीत धरण्यास मदत होते.

५. पाणी व खत व्यवस्थापन
पाणी: सुरुवातीच्या २-३ वर्षांत उन्हाळ्यात ५ ते ७ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. झाड मोठे झाल्यावर उन्हाळ्यात गरजेनुसार पाणी द्यावे.
खत: प्रति झाड दरवर्षी १५-२० किलो शेणखत आणि वयोमानानुसार रासायनिक खते (नत्र, स्फुरद, पालाश) पावसाळ्याच्या सुरुवातीला द्यावीत.

६. उत्पन्न
कलमाच्या झाडाला लागवडीनंतर ४ ते ५ वर्षांत फळे येण्यास सुरुवात होते.
पूर्ण वाढलेल्या एका झाडापासून वर्षाला ५० ते १०० फळे मिळू शकतात.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik