योग्य नियोजन आणि अचूक पद्धत: अशी करा बटाट्याची लागवड अन् मिळवा दुप्पट नफा

घरच्या घरी किंवा शेतात बटाट्याची लागवड करणे अतिशय सोपे आहे. बटाटा हे जमिनीखाली येणारे पीक असल्याने त्यासाठी मातीची निवड आणि योग्य पद्धत वापरणे खूप महत्त्वाचे असते. बटाट्याची भरपूर आणि दर्जेदार मोठी कापणी मिळवण्यासाठी खालील स्टेप्स फॉलो करा:

योग्य हंगाम
बटाटा हे थंड हवामानात येणारे पीक आहे. त्यामुळे भारतात याची लागवड प्रामुख्याने ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर या हिवाळ्याच्या सुरुवातीला केली जाते.

१. बटाट्याचे बेणे (बियाणे) तयार करणे
लागवडीसाठी बाजारातून रासायनिक प्रक्रिया न केलेले, मध्यम आकाराचे बटाटे निवडा.
ज्या बटाट्यांना 'डोळे' (Eyes/Sprouts) म्हणजेच छोटे कोंब आलेले आहेत, ते लागवडीसाठी उत्तम मानले जातात. जर बटाटा मोठा असेल, तर त्याचे अशे तुकडे करा की प्रत्येक तुकड्यावर किमान १ ते २ कोंब असतील. तुकडे केल्यानंतर ते १-२ दिवस सावलीत सुकवून घ्या, जेणेकरून त्यांना बुरशी लागणार नाही.

२. मातीची तयारी
बटाट्यासाठी भुसभुशीत, पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी आणि सुपीक माती (Sandy Loam Soil) आवश्यक असते. माती घट्ट असेल तर बटाट्याचा आकार मोठा होत नाही. मातीमध्ये भरपूर प्रमाणात शेणखत, गांडूळ खत (Vermi-compost) आणि कोकोपीट मिक्स करा. यामुळे माती मऊ राहते. जर तुम्ही कुंडीत किंवा ग्रो-बॅगमध्ये लावणार असाल, तर किमान १२ ते १५ इंच खोल कुंडी निवडा.

३. लागवडीची पद्धत
अंतर: शेतात लागवड करताना दोन ओळींमध्ये २ फूट आणि दोन बटाट्यांमध्ये ७ ते ९ इंचाचे अंतर ठेवावे.
खोली: मातीमध्ये सुमारे ३ ते ४ इंच खोल खड्डा किंवा सरी करा. बटाट्याचा कोंब आलेला भाग वरच्या बाजूला राहील अशा पद्धतीने बटाटा मातीत ठेवा आणि वरून मातीने झाकून टाका.

४. पाणी आणि सूर्यप्रकाश
सूर्यप्रकाश: बटाट्याच्या रोपांना दररोज किमान ६ ते ८ तास भरपूर सूर्यप्रकाश मिळणे गरजेचे आहे.
पाणी: लागवड केल्यावर लगेच हलके पाणी द्या. मातीत फक्त ओलावा असावा, दलदल करू नका. जास्त पाण्यामुळे बटाटे जमिनीतच सडू शकतात. माती सुकलेली दिसली कीच पाणी द्या.

५. रोपांची काळजी
लागवडीनंतर साधारण १० ते १५ दिवसांत कोंब मातीच्या वर येतात.
मातीची भर देणे (महत्त्वाचा टप्पा): रोपे जशी ५-६ इंच मोठी होतील, तशी त्यांच्या मुळाशी बाजूची माती आणून ढीग करा (वरंबा तयार करा). बटाटे उघडे राहून सूर्यप्रकाश पडल्यास ते हिरवे पडतात आणि विषारी होतात. त्यामुळे बटाटे नेहमी मातीने झाकलेले असावेत.

६. काढणी
लागवडीनंतर साधारण ९० ते १२० दिवसांत (३ ते ४ महिन्यांत) बटाटे काढणीस तयार होतात.
जेव्हा बटाट्याची झाडे पिवळी पडून सुकू लागतात, तेव्हा समजून जावे की बटाटे तयार आहेत.
झाड सुकल्यानंतर पाणी देणे बंद करा आणि आठवड्याभराने हलक्या हाताने माती खणून बटाटे बाहेर काढा.

खास टीप: बटाटे काढल्यानंतर लगेच धुवू नका. त्यांना २-३ दिवस कोरड्या आणि सावलीच्या ठिकाणी सुकवून घ्या, यामुळे त्यांची साठवणूक क्षमता वाढते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik