अतिशय सोपे आणि कमी कालावधीत चांगले उत्पन्न देणारे पीक; कांदेपात लागवड

कांदेपात (Spring Onion / Green Onion) लागवड करणे अतिशय सोपे आणि कमी कालावधीत चांगले उत्पन्न देणारे पीक आहे. भाजीपाल्यासाठी आणि औषधी गुणधर्मांसाठी कांदेपाताला बाजारात नेहमीच चांगली मागणी असते. चला तर कांदेपात लागवडीची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या...

हवामान आणि जमीन
हवामान: थंड आणि कोरडे हवामान या पिकासाठी उत्तम मानले जाते. मात्र, योग्य काळजी घेतल्यास हे पीक वर्षभरात कधीही घेता येते.
जमीन: मध्यम ते भारी, उत्तम निचरा होणारी आणि सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेली जमीन (pH ६.० ते ७.०) योग्य ठरते.

पूर्वमशागत आणि वाफे तयार करणे
जमीन २-३ वेळा उभ्या-आडव्या नांगरणीने भुसभुशीत करून घ्यावी.शेवटच्या नांगरणीवेळी जमिनीत चांगले कुजलेले शेणखत (१०-१२ टन प्रति एकर) मिसळावे.लागवडीसाठी २ मीटर × ३ मीटर आकाराचे सपाट वाफे किंवा गादीवाफे तयार करावेत.

लागवडीच्या पद्धती
कांदेपाताची लागवड प्रामुख्याने दोन पद्धतींनी केली जाते:
अ. कांद्यांच्या रोपांद्वारे
बियाण्यापासून (कांदा बी/काळा तीळ) रोपवाटी तयार करून २० ते २५ दिवसांची रोपे पुनर्लागवड केली जातात.
अंतर: दोन ओळींत १५ सेमी आणि दोन रोपांत ७-१० सेमी अंतर ठेवावे.

ब. छोट्या कांद्यांद्वारे
छोट्या आकाराचे कांदे (तुकडे/गुंटी कांदा) थेट जमिनीत लावून कमी वेळेत कांदेपात मिळवता येते.
अंतर: दोन कांद्यांमध्ये १०-१२ सेमी अंतर ठेवावे.

पाणी आणि खत व्यवस्थापन  
पाणी व्यवस्थापन:
लागवड केल्यानंतर लगेच हलके पाणी द्यावे.
जमिनीच्या प्रकारानुसार आणि ऋतूनुसार ५ ते ७ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
काढणीच्या ५-७ दिवस आधी पाणी देणे थांबवावे.

खत व्यवस्थापन:
कांदेपात हे पाल्याचे पीक असल्याने नत्राची (Nitrogen) गरज जास्त असते.
लागवडीवेळी: नत्र, स्फुरद आणि पालाश (NPK) ५०:५०:५० किलो प्रति एकर द्यावे.
लागवडीनंतर २० ते २५ दिवसांनी: २५ किलो नत्र (युरिया) प्रति एकर द्यावे.

तण नियंत्रण आणि आंतरमशागत
लागवडीनंतर १५ ते २० दिवसांनी पहिली खुरपणी करून तण काढून टाकावे.
रोपांच्या मुळांशी मातीची हलकी भर द्यावी, ज्यामुळे कांद्याचा भाग पांढरा आणि मऊ राहण्यास मदत होते.

रोग आणि कीड नियंत्रण
कीड: प्रामुख्याने थ्रिप्स (Thrips - फुलकिडे) चा प्रादुर्भाव होतो. यासाठी कडुनिंबाचे तेल (Neem Oil) किंवा योग्य कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
रोग: तांबERA (Rust) किंवा करपा. यासाठी बुरशीनाशकाचा वापर करावा.

काढणी आणि उत्पन्न
काढणीचा वेळ: लागवडीनंतर ४५ ते ६० दिवसांत कांदेपात काढणीस तयार होते.
पद्धत: कांदेपात मुळासकट उपटून काढावी. त्यानंतर मुळांवरील माती धुवून स्वच्छ करावी आणि लहान-लहान जुड्या बांधून बाजारात विकावी.
उत्पन्न: योग्य व्यवस्थापन केल्यास प्रति एकर ४० ते ६० क्विंटल कांदेपाताचे उत्पादन मिळते.

Edited By- Dhanashri Naik