प्रोटीनची कमतरता झाल्यास शरीर देते ‘हे’ संकेत, लक्षणे जाणून घ्या

निरोगी शरीर राखण्यासाठी प्रथिने हे एक आवश्यक पोषक तत्व आहे. त्याच्या कमतरतेमुळे थकवा, स्नायूंचा अशक्तपणा, केस गळणे आणि वारंवार आजारी पडणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.

निरोगी शरीरासाठी सर्व पोषक तत्वे असणे आवश्यक आहे. प्रोटीन हे या पोषक तत्वांपैकी एक आहे. स्नायू तयार करणे, उतींची दुरुस्ती करणे आणि रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करणे यामध्ये ते महत्त्वाची भूमिका बजावते. ते आपल्या शरीरातील पेशी आणि अवयवांना योग्यरित्या कार्य करण्यास मदत करते.

आरोग्य तज्ञांच्या मते, प्रथिनांच्या कमतरतेमुळे थकवा किंवा अशक्तपणा यांसारख्या सामान्य समस्या उद्भवू शकतात, परंतु दीर्घकाळ टिकणाऱ्या कमतरतेमुळे गंभीर आरोग्य समस्या देखील निर्माण होऊ शकतात.

आजकाल अनियमित खाण्याच्या सवयी, फास्ट फूड आणि असंतुलित आहारामुळे अनेक लोक नकळतपणे प्रथिनांच्या कमतरतेने त्रस्त आहेत. विशेषतः लहान मुले, वृद्ध, गर्भवती महिला आणि व्यायामशाळेत जाणाऱ्यांना पुरेशा प्रथिनांची आवश्यकता असते.

प्रथिनांच्या कमतरतेमुळे काय होऊ शकते?

स्नायू कमी होण्याचा धोका

आरोग्य तज्ञांच्या मते, शरीरातील प्रथिनांच्या कमतरतेचा परिणाम स्नायूंच्या वस्तुमानावर होतो. स्नायूंच्या वाढीसाठी आणि दुरुस्तीसाठी प्रथिने आवश्यक असतात. जेव्हा प्रथिनांची कमतरता निर्माण होते, तेव्हा शरीर हळूहळू स्नायूंना नुकसान पोहोचवू लागते.

यामुळे ताकद कमी होणे, थकवा येणे आणि दैनंदिन कामे करण्यात अडचण येणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. दीर्घकालीन कमतरतेमुळे स्नायूंचा ऱ्हास होण्याचा धोका वाढू शकतो.

केस गळणे आणि ठिसूळ नखे

प्रथिनांच्या कमतरतेमुळे केवळ स्नायूंचा ऱ्हास होत नाही, तर त्याचा परिणाम केस आणि नखांवरही होतो. केस आणि नखे प्रामुख्याने प्रथिनांपासून बनलेले असतात. जेव्हा प्रथिनांची कमतरता असते, तेव्हा केस निस्तेज होतात आणि गळू लागतात, तसेच नखे पातळ व कमकुवत होतात. कधीकधी, नखे सहजपणे तुटतात, जे प्रथिनांच्या कमतरतेचे एक प्रारंभिक लक्षण असू शकते.

सर्दी, खोकला, विषाणूजन्य संसर्ग

रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत ठेवण्यात प्रथिने देखील महत्त्वाची भूमिका बजावतात. शरीरात प्रथिनांची कमतरता असल्यास प्रतिपिंडांच्या (अँटीबॉडीजच्या) निर्मितीमध्ये अडथळा येतो. परिणामी, व्यक्तीला वारंवार सर्दी, खोकला, विषाणूजन्य संसर्ग आणि इतर आजारांचा त्रास होऊ शकतो .

दुखापती किंवा जखमा बऱ्या होण्यास विलंब होणे

कोणतीही इजा किंवा जखम बरी होण्यासाठी नवीन पेशींची निर्मिती आवश्यक असते आणि या प्रक्रियेत प्रथिने महत्त्वाची भूमिका बजावतात. जर शरीरात पुरेशी प्रथिने नसतील, तर बरे होण्याची प्रक्रिया मंदावू शकते आणि बरे होण्यास जास्त वेळ लागू शकतो.

काय उपाय करावे 

शरीरातील प्रथिनांची कमतरता भरून काढण्यासाठी, आपल्या रोजच्या आहारात कडधान्ये, राजमा, चणे आणि सोयाबीन यांसारख्या पदार्थांचा समावेश करा.

दूध, दही, चीज आणि ताक यांसारख्या दुग्धजन्य पदार्थांचे नियमितपणे सेवन करा.

अंडी, मासे आणि चिकन यांसारखे उच्च प्रथिनयुक्त पदार्थ संतुलित प्रमाणात खा.

बदाम, शेंगदाणे, भोपळ्याच्या बिया आणि चिया सीड्स यांसारखे आरोग्यदायी पदार्थ नाश्त्यामध्ये खा.

प्रत्येक जेवणात प्रथिनांच्या स्रोताचा समावेश नक्की करा, जेणेकरून शरीराला दिवसभरात पुरेसा पुरवठा होईल.

गरज भासल्यास, डॉक्टर किंवा आहारतज्ञांचा सल्ला घेतल्यानंतरच प्रोटीन सप्लिमेंट्सचा वापर करा.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By - Priya Dixit