Publish Date: Sun, 15 Nov 2026 (07:00 IST)
Updated Date: Sat, 14 Nov 2026 (21:00 IST)
व्हिटॅमिन डी हाडे मजबूत ठेवण्यास आणि कॅल्शियमच्या शोषणात मदत करते. ते स्नायू आणि रोगप्रतिकार प्रणालीच्या कार्यासाठी देखील आवश्यक आहे.
असे म्हटले जाते की दररोज काही मिनिटे उन्हात बसल्याने शरीराला पुरेसे व्हिटॅमिन डी मिळते. तथापि, हे नेहमीच खरे नसते. जर तुम्हीसुद्धा सकाळी खिडकीजवळ बसून ऊन घेत असाल किंवा तुमच्या बाल्कनीत काही वेळ घालवत असाल, तर शरीरातील व्हिटॅमिन डीच्या निर्मितीवर परिणाम करणारे घटक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
खिडकीच्या काचेतून पुरेसे UVB किरण मिळत नाहीत
सूर्यप्रकाशातील UVB किरणे त्वचेमध्ये व्हिटॅमिन डीच्या निर्मितीस चालना देतात. मात्र, खिडकीची काच हे किरण अडवते. त्यामुळे, बंद खिडकीजवळ बसून सूर्यप्रकाश घेतल्याने पुरेसे व्हिटॅमिन डी तयार होत नाही. नैसर्गिक प्रकाशात घराबाहेर वेळ घालवणे आवश्यक आहे.
कपड्यांनी झाकलेली त्वचा हे देखील कारण असू शकते
बाहेर असताना तुम्ही जर तुमचे शरीर कपड्यांनी झाकून ठेवले, तर तुमच्या त्वचेला मिळणाऱ्या सूर्यप्रकाशाचे प्रमाण कमी होऊ शकते. शरीरातील व्हिटॅमिन डीची निर्मिती त्वचेच्या थेट संपर्कावर अवलंबून असते.
घरात जास्त वेळ घालवणे
घरातून काम करणे, कार्यालयात जास्त वेळ घालवणे किंवा घराबाहेर न पडणे यामुळे देखील व्हिटॅमिन डीची कमतरता भासू शकते . ज्या लोकांना नियमित नैसर्गिक सूर्यप्रकाश मिळत नाही, त्यांनी याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.
त्वचेच्या रंगाचाही परिणाम होतो
त्वचेतील मेलॅनिन नैसर्गिकरित्या अतिनील किरणांपासून संरक्षण देते. गडद त्वचेमध्ये मेलॅनिनचे प्रमाण जास्त असते, ज्यामुळे तेवढाच सूर्यप्रकाश मिळाल्यावरही व्हिटॅमिन डीची निर्मिती कमी होते. त्यामुळे, त्वचेचा रंग कोणताही असो, सूर्यप्रकाश घेणे महत्त्वाचे आहे.
आहारातील व्हिटॅमिन डीची कमतरता
फार कमी पदार्थांमध्ये नैसर्गिकरित्या व्हिटॅमिन डी आढळते. जर तुमच्या आहारात व्हिटॅमिन डी युक्त पदार्थांचा समावेश नसेल आणि तुम्हाला पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळत नसेल, तर तुम्हाला व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेचा धोका असू शकतो. यावर उपाय म्हणून, तुमच्या आहारात खालील गोष्टींचा समावेश करा:
अंड्याचा पिवळा बलक
सॅल्मन आणि ट्यूनासारखे चरबीयुक्त मासे
व्हिटॅमिन डी युक्त दूध
UV प्रक्रिया केलेले मशरूम
व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेची लक्षणे
सुरुवातीला, व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेची कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत. तीव्र कमतरतेमुळे हाडांमध्ये वेदना, स्नायूंचा अशक्तपणा किंवा वेदना आणि थकवा येऊ शकतो.
कमतरता कशी ओळखावी?
व्हिटॅमिन डीची पातळी निश्चित करण्यासाठी, डॉक्टर २५-हायड्रॉक्सीव्हिटॅमिन डी (२५(OH)D) रक्त तपासणीची शिफारस करतात. शरीरातील व्हिटॅमिन डीची पातळी तपासण्यासाठी ही तपासणी प्राथमिक पद्धत आहे. प्रत्येकाला विनाकारण या तपासणीची गरज नसते. वय, लक्षणे, आहार आणि कमतरता यांवर आधारित डॉक्टर तपासणीची शिफारस करतात.तपासणी किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्याशिवाय व्हिटॅमिन डीच्या उच्च मात्रेच्या कॅप्सूल किंवा सॅशे घेणे उचित नाही.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.