Dharma Sangrah
✕

मधुमेहाचे निदान करण्यासाठी कोणत्या ४ रक्त चाचण्या कराव्यात? जाणून घ्या महत्त्व

Webdunia
बुधवार, 18 नोव्हेंबर 2026 (07:00 IST)
मधुमेह हा एक असा आजार आहे जो शरीरात हळूहळू विकसित होतो आणि सुरुवातीच्या टप्प्यात त्याची कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत. बहुतेक लोकांना याची जाणीव तेव्हाच होते, जेव्हा गंभीर समस्या आधीच सुरू झालेल्या असतात.
ALSO READ: दमा आणि ब्राँकायटिसची लक्षणे सारखीच? दोन्ही आजारांमधील महत्त्वाचे फरक जाणून घ्या
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, योग्य वेळी आवश्यक रक्त तपासण्या केल्याने केवळ मधुमेहाचे अचूक निदानच होत नाही, तर प्री-डायबिटीज ओळखून या आजाराला प्रतिबंधही करता येतो. त्यामुळे, वयाच्या तिशीनंतर चार प्रकारच्या साखर तपासण्या उपयुक्त मानल्या जातात, ज्या प्री-डायबिटीज ओळखून गंभीर धोके टाळण्यास मदत करू शकतात.
 
अमेरिकन डायबेटिस असोसिएशन आणि आयसीएमआरच्या मानकांनुसार, किमान ८ ते १० तास उपाशी राहिल्यानंतर सकाळी रिकाम्या पोटी फास्टिंग प्लाझ्मा ग्लुकोज (FPG) चाचणी केली जाते. १०० mg/dL पेक्षा कमी वाचन सामान्य मानले जाते, १०० ते १२५ हे प्रीडायबिटीज मानले जाते आणि १२६ किंवा त्याहून अधिक हे मधुमेह मानले जाते.
 ALSO READ: दररोज उन्हात बसूनही व्हिटॅमिन डीची कमतरता दूर होत नाही? सूर्यप्रकाश घेताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
HbA1c ही आणखी एक महत्त्वाची चाचणी आहे, ज्यासाठी उपाशी राहण्याची आवश्यकता नसते. या चाचणीद्वारे गेल्या २ ते ३ महिन्यांतील तुमच्या रक्तातील साखरेची सरासरी पातळी मोजली जाते. रक्तातील साखरेची पातळी ५.७% पेक्षा कमी असल्यास ती सामान्य मानली जाते, ५.७% ते ६.४% असल्यास त्याला प्री-डायबिटीज (मधुमेहाची पूर्वस्थिती) मानले जाते आणि ६.५% किंवा त्याहून अधिक असल्यास त्याला मधुमेह मानले जाते.
 
या स्थितीसाठी केली जाणारी ओरल ग्लुकोज टॉलरन्स टेस्ट (OGTT) शरीर साखर किती चांगल्या प्रकारे पचवते हे मोजते. रिकाम्या पोटी रक्ताचा नमुना घेतला जातो आणि त्यानंतर ७५-ग्रॅम ग्लुकोजचे द्रावण दिल्यानंतर दोन तासांनी पुन्हा रक्त तपासणी केली जाते. गर्भवती महिलांमधील गर्भावस्थेतील मधुमेहाचे निदान करण्यासाठी ही चाचणी सर्वात प्रभावी आहे. रक्तातील ग्लुकोजची पातळी १४० mg/dL पेक्षा कमी असल्यास ती सामान्य मानली जाते, १४० ते १९९ असल्यास प्री-डायबिटीज (मधुमेहाची पूर्वस्थिती) मानली जाते आणि २०० किंवा त्याहून अधिक असल्यास मधुमेह मानला जातो.
 
दरम्यान, जर जास्त तहान लागणे, वारंवार लघवी होणे किंवा वजन कमी होणे यांसारखी लक्षणे दिसल्यास, उपाशी न राहताही, कोणत्याही वेळी रक्तातील साखरेची (RBS) तपासणी केली जाते. रक्तातील साखरेचे प्रमाण २०० mg/dL किंवा त्याहून अधिक असल्यास मधुमेह असल्याचे सूचित होते.
ALSO READ: सकाळी रिकाम्या पोटी प्या दालचिनीचे पाणी; ब्लड शुगरवर काय होतो परिणाम? जाणून घ्या फायदे
डॉक्टरांनी चाचणीच्या निकालांसंदर्भात एक अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा स्पष्ट केला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जर एखाद्या व्यक्तीमध्ये मधुमेहाची कोणतीही बाह्य लक्षणे दिसत नसतील आणि रक्ताच्या एकाच चाचणीचा निकाल असामान्य आला, तर लगेच घाबरण्याची गरज नाही.
 
अशा परिस्थितीत, निदानाची पुष्टी करण्यासाठी दुसऱ्या दिवशी पुन्हा चाचणी करणे आवश्यक असते. दोन वेगवेगळ्या चाचण्यांमध्ये उच्च रिझल्ट आल्यानंतरच डॉक्टर उपचार किंवा औषधोपचार सुरू करतात.
 
आयसीएमआरच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, भारतीयांना कमी वयात टाईप २ मधुमेह होण्याचा धोका जास्त असतो . त्यामुळे, प्रत्येकाने वयाच्या ३० व्या वर्षी रक्तातील साखरेची नियमित तपासणी सुरू केली पाहिजे. जर तुमच्या सुरुवातीच्या तपासणीचे निकाल पूर्णपणे सामान्य असतील, तर तुम्ही दर तीन वर्षांनी नियमित तपासणी सुरू ठेवावी, याची खात्री बाळगू शकता.
 
काही विशिष्ट परिस्थितीत, लोकांनी वयाच्या ३० वर्षांपर्यंत वाट न पाहता दरवर्षी तपासणी करून घेतली पाहिजे. जर तुमच्या आई-वडिलांना किंवा भावंडांना मधुमेह असेल, तुमचे वजन जास्त असेल, पोटावर चरबी असेल किंवा तुम्ही कमी शारीरिक हालचाल करत असाल, तर दरवर्षी तपासणी करून घ्या.
 
याव्यतिरिक्त, ज्यांना उच्च रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल आहे आणि गरोदरपणात पीसीओएस किंवा मधुमेह असलेल्या महिलांनी देखील वार्षिक तपासणी करून घ्यावी. ज्यांना प्री-डायबिटीज आहे, त्यांनी दर सहा महिने ते एक वर्षाने आपल्या साखरेची पातळी तपासावी.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
 

Related News

सर्व पहा

नक्की वाचा

देवाची पूजा करतांना कोणते स्तोत्र आवर्जून म्हणावे?

वास्तुशास्त्रानुसार या पाच वनस्पतींपैकी कोणतीही वनस्पती छतावर ठेवल्यास होतात हे नुकसान

Winter Breakfast हिवाळ्यात सकाळी नाश्त्याला कोणते पौष्टिक पदार्थ खावेत?

हिवाळ्यात अंघोळीनंतर त्वचा कोरडी पडते? ट्राय करा हे सोपे आणि प्रभावी घरगुती उपाय!

थंडीच्या दिवसांतही शरीर राहील हायड्रेटेड; हिवाळ्यात नारळ पाणी पिण्याचे ५ मोठे फायदे

सर्व पहा

नवीन

कार्तिकी एकादशीनिमित्त खास नैवेद्याच्या पारंपारिक पाककृती Kartiki Ekadashi Naivedyam

मधुमेहाचे निदान करण्यासाठी कोणत्या ४ रक्त चाचण्या कराव्यात? जाणून घ्या महत्त्व

रेल्वेत स्टेशन मास्टरच्या १,२६५ पदांसाठी भरती; अर्ज करण्याची अंतिम मुदत २५ नोव्हेंबर

National Naturopathy Day 2026 औषधांशिवाय निरोगी राहण्याचा निसर्गाचा राजमार्ग; जाणून घ्या महत्त्व आणि फायदे

केसांना एरंडेल तेल लावण्याचे फायदे तोटे जाणून घ्या

पुढील लेख
Show comments