Anant Chaturdashi गणपती बाप्पाला निरोप देताना आणि अनंत व्रताच्या पूजेसाठी खास पारंपारिक नैवेद्य

अनंत चतुर्दशी हा गणेशोत्सवाचा शेवटचा आणि अत्यंत महत्त्वाचा दिवस असतो. या दिवशी श्री गणेशाचे विसर्जन केले जाते आणि अनंत पद्मनाभाची (श्रीविष्णूची) विशेष पूजा-अर्चा केली जाते. त्यामुळे या दिवशी बाप्पाला निरोप देताना आणि अनंत व्रताच्या पूजेसाठी खास पारंपारिक नैवेद्य तयार केला जातो.

१. उकडीचे मोदक (Ukadiche Modak)

महत्त्व: गणपती बाप्पाचा सर्वात प्रिय पदार्थ म्हणजे उकडीचा मोदक. विसर्जनाच्या दिवशी बाप्पाला निरोप देताना २१ उकडीच्या मोदकांचा नैवेद्य दाखवण्याची विशेष परंपरा आहे.

वैशिष्ट्य: तांदळाच्या पिठाची उकड काढून त्यात ओले खोबरे आणि गुळाचे सारण भरून वाफवले जातात. वरून साजूक तुपाची धार सोडून नैवेद्य अर्पण केला जातो.

२. अनंत व्रताचा विशेष नैवेद्य: १४ पुऱ्या / घारगे (14 Pooris)

महत्त्व: अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी श्री अनंताचे (विष्णूचे) व्रत पाळले जाते. या पूजेत १४ या संख्येला विशेष महत्त्व असते.

नैवेद्य: १४ घारगे (भोपळ्याच्या गोड पुऱ्या) किंवा १४ गोड पुऱ्या: गव्हाचे पीठ आणि गुळ/दूध वापरून तळलेल्या १४ गोड पुऱ्यांचा नैवेद्य अनंताला दाखवला जातो.

१४ अनारसे किंवा १४ अनारशांच्या चकत्या: काही भागांत १४ अनारसे अर्पण करण्याची परंपरा आहे.

३. पुरणपोळी आणि कटाची आमटी (Puran Poli)

महत्त्व: महाराष्ट्रात सणावाराला पुरणपोळीचा बेत आवर्जून केला जातो. अनंताच्या दिवशी अनेक घरांमध्ये महाप्रसादासाठी पुरणपोळी बनवली जाते.

सोबत: गरमागरम पुरणपोळी, कटाची आमटी, भात, गुळवणी आणि तूप असा पूर्ण स्वयंपाक केला जातो.

४. पंचखाद्य किंवा खिरीचा नैवेद्य (Kheer & Panchakhadya)

गव्हाची किंवा शेवयांची खीर: देवाला नैवेद्यासाठी साजूक तुपात बनवलेली शेवयांची किंवा गव्हाची खीर अर्पण केली जाते.

पंचखाद्य : सुके खोबरे, खारीक, बदाम, खसखस आणि खडीसाखर एकत्र करून तयार केलेले पंचखाद्य देवापुढे ठेवले जाते.

५. दही-भाताचा नैवेद्य (Dahi Bhat / Shidori)

महत्त्व: बाप्पाच्या विसर्जन मिरवणुकीत प्रवासासाठी (शिदोरी म्हणून) दही-भात किंवा पोहे-दही अर्पण केले जातात. विसर्जनाच्या वेळी हा नैवेद्य वाहत्या पाण्यात किंवा आरतीनंतर प्रसाद म्हणून वाटला जातो.

पूजेची विशेष टीप:अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी पूजेच्या ताटात १४ दोरे (अनंत दोरा) पूजले जातात आणि नैवेद्यात १४ फळे, १४ पाने (विड्याची) व १४ पुऱ्या ठेवण्याची प्रथा आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत ​​नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

Edited By- Dhanashri Naik