Publish Date: Fri, 14 Aug 2026 (09:08 IST)
Updated Date: Thu, 13 Aug 2026 (22:16 IST)
हिंदू संस्कृतीत श्रावण महिन्यातील नागपंचमी हा सण नागदेवतेबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी साजरा केला जातो. या दिवशी शेतात नांगरणी करणे, खोदकाम करणे तसेच घरामध्ये अन्न भाजणे, तळणे किंवा चिरणे-कापणे पूर्णपणे वर्ज्य मानले जाते.
शेतकऱ्यांचा मित्र: साप हे शेतातील पिकांची नासाडी करणाऱ्या उंदरांचा फटका कमी करतात, म्हणून त्यांना 'शेतकऱ्यांचा मित्र' मानले जाते. त्यांच्याप्रति अहिंसा आणि कृतज्ञता पाळण्यासाठी या दिवशी शेतात लोखंडी अवजारे वापरणे बंद ठेवले जाते.
२. भाजणे, तळणे किंवा चिरणे-कापणे वर्ज्य असण्याचे कारण
तव्याचा आणि विळीचा वापर टाळणे: नागपंचमीला तवा चुलीवर ठेवला जात नाही. अशी श्रद्धा आहे की तवा हा सापाच्या फण्यासारखा दिसतो, त्यामुळे त्याला आचेवर ठेवल्यास नागदेवतेला वेदना होतात.
चिरणे-कापणे टाळणे: या दिवशी सुरी, विळी किंवा कात्रीने वस्तू चिरल्यास सापाला दुखापत करण्याचा दोष लागतो, अशी लोकधारणा आहे.
उकडलेल्या पदार्थांचा नैवेद्य: या दिवशी तळलेले किंवा भाजलेले अन्न न बनवता उकडीचे कानवले, धिरडे, किंवा पुरणाचे उकडलेले पदार्थ बनवून नागदेवतेला नैवेद्य दाखवला जातो.
नागपंचमीचे प्रमुख नियम व परंपरा
नागदेवतेची किंवा मातीच्या नागाची पूजा करून दूध, लाह्या आणि पुरणाचा नैवेद्य अर्पण करतात.भोजनउकडलेले किंवा शिळे अन्न ग्रहण करण्याची प्रथा काही भागांत आहे.अवजारेसुरी, कात्री, नांगर, कुदळ अशा धारदार वस्तूंचा वापर पूर्णपणे टाळतात.
नागपंचमीचा हा सण निसर्ग, प्राणी आणि मानव यांच्यातील सहअस्तित्व व अहिंसेचा संदेश देतो.
अस्वीकरण: वेबदुनियावर औषध, आरोग्यविषयक टिप्स, योग, धर्म, ज्योतिष, इतिहास, पौराणिक कथा इत्यादी विषयांवर प्रकाशित/प्रसारित केलेले व्हिडिओ, लेख आणि बातम्या केवळ तुमच्या माहितीसाठी असून त्या विविध स्रोतांमधून घेतलेल्या आहेत. वेबदुनिया या माहितीच्या सत्यतेची पुष्टी करत नाही. आरोग्य किंवा ज्योतिषशास्त्राशी संबंधित कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी नेहमी तज्ञांचा सल्ला घ्या. ही सामग्री जनहितासाठी सादर केली गेली आहे